Ἄρθρα

Καμπάνες καὶ φτεροῦγα!

Ἀπὸ τὸν σχολιασμὸ στὸν Ὄλαφ Λίλιεκρανς, μετάφραση-σχολιασμός: Θεοδόσης Ἀγγ. Παπαδημητρόπουλος, ἐκδόσεις ΘΑΠ, Ἀθήνα 2021, σελ. 91, ὑπ. 71:

Βλέπεις κεῖνο τὸ σπιτικό; Καμπάνες καὶ φτεροῦγα!

Fløi: Ἀνεμοδείκτης στὸ κωδωνοστάσιο, συνήθως στὸ σχῆμα τῆς πλώρης τοῦ πλοίου τῶν Βίκινγκς ποὺ περιλαμβάνεται καὶ διακοσμητικῶς στὶς νορβηγικὲς ξύλινες ἐκκλησίες (stavkirker).

Stavkikre στὸ Λάρνταλ (δυτικὴ Νορβηγία).

Ragnarok

Ἀπὸ τὸν σχολιασμὸ στὸν Τάφο τοῦ πολεμιστῆ τοῦ Ἑρρίκου Ἴψεν, σελ. 39, ὑπ. 25:

Ragnarok (= τὸ πεπρωμένο τῶν διοικουσῶν δυνάμεων· ἀρχαιοσκανδιναυικά: ragnaro̞k), δηλαδὴ ὁ χαμὸς ποὺ πέπρωται γιὰ τοὺς θεοὺς καὶ στὰ Γερμανικὰ ἀποδίδεται ὡς Götterdämmerung (= τὸ λυκόφως τῶν θεῶν -παράβαλε καὶ τὴν ὁμώνυμη βαγκνερικὴ ὄπερα), καθὼς ἐπῆλθε κάποια στιγμὴ σύγχυση μεταξὺ τοῦ rǫk = πεπρωμένο καὶ τοῦ røkkr = λυκόφως (παράβαλε ἔρεβος).

Δράκος καὶ ὄφις σκαλισμένοι στὴν βορεία πύλη τῆς ξύλινης ἐκκλησίας τοῦ Οὖρνε (δυτικὴ Νορβηγία). Περίπου στὸ 1.000. Οἱ μορφὲς ἑρμηνεύονται ὡς ὁράματα τοῦ Ράγκναροκ.

Πολιτικὴ κατάσταση τὴν ἐποχὴ τῆς «Ἀγριόπαπιας»

Ἀπὸ τὸν σχολιασμὸ γιὰ τὴν Ἀγριόπαπια τοῦ Ἑρρίκου Ἴψεν, σελ. 41-2, ὑπ. 33.

Τὸ 1814, μετὰ τοὺς Ναπολεόντειους Πολέμους καὶ τὴν ἧττα τῆς Δανίας, ἡ Νορβηγία ἔπαψε νἆναι κομμάτι τῆς Δανικῆς ἐπικράτειας ὕστερ᾽ ἀπὸ τετρακόσια χρόνια, κι ἀπέκτησε δικό της κοινοβούλιο: τὸ Storting. Ὅμως, μέχρι τὸ 1905, βρισκόταν σ᾽ ἕνωση μὲ τὴ Σουηδία ὑπὸ τὸ Σουηδικὸ Στέμμα. Οἱ κυβερνητικοὶ λειτουργοὶ θεωροῦνταν ἀξιωματοῦχοι τοῦ Στέμματος κι ὡρίζονταν ἀπ᾽ τὸ βασιλιᾶ. Ὁ πολιτικὸς κόσμος ἦταν χωρισμένος σὲ δύο παρατάξεις: τοὺς συντηρητικοὺς κ᾽ ὑποστηρικτὲς τοῦ Στέμματος, δεξιούς (Høyre), καὶ τοὺς προοδευτικοὺς ἀριστερούς (Venstre). Τὸ 1882, ἡ νίκη τῆς Ἀριστερᾶς ὑπῆρξε σαρωτική στὶς ἐκλογὲς τοῦ κοινοβουλίου: 83 ἕδρες στὸ σύνολο τῶν 114. Ἡ δεξιὰ κυβέρνηση ἀρνήθηκε νὰ παραιτηθῇ. Τὸ 1884 ἱδρύεται τὸ πρῶτο Νορβηγικὸ κόμμα: τῶν Φιλελεύθερων. Τὴν ἴδια χρονιά, ἡ παληὰ κυβέρνηση ἀποπέμφθηκε μ᾽ ἄσκηση μομφῆς τοῦ κοινοβουλίου· ὁ βασιλιᾶς Ὄσκαρ Β΄ ἀναγκάστηκε νὰ δώσῃ ἐντολὴ σχηματισμοῦ κυβέρνησης στοὺς Φιλελεύθερους. Ὁ ἡγέτης τους, Johan Sverdrup (1816-92, πρῶτος Νορβηγὸς πολιτικὸς ποὺ δὲν εἶχε χρηματίσει βασιλικὸς ἀξιωματοῦχος), ἔγινε ὁ πρῶτος πρωθυπουργὸς τῆς Νορβηγίας. Οἱ τρεῖς αὐλικοὶ στὸ τραπέζι τοῦ ΜΕΓΑΛΕΜΠΟΡΟΥ (καπιταλιστῆ) ΒΕΡΛΕ εἶν᾽ ἐκπρόσωποι τῆς παρηκμασμένης κάστας τῶν βασιλικῶν ἀξιωματούχων. Σὲ τούτη τὴν πράξη διακωμῳδεῖται ὁ ξεπεσμὸς κ᾽ ἡ διαπλοκή τους μὲ τὰ μεγάλα οἰκονομικὰ συμφέροντα. Ὁ ἴδιος ὁ Ἴψεν, ἀντίθετα μὲ τὸν παληόφιλό του Μπγιέρνσον (ποὺ ὑποστήριζε τοὺς ἀριστερούς), κράτησε ἴση, κριτικὴ ἀπόσταση κι ἀπ᾽ τὶς δυὸ πολιτικὲς παρατάξεις: Ἡ ἀδέσμευτη προσωπική του συνείδηση δὲν τοῦ ἐπέτρεπε νὰ προσεγγίσῃ οὔτε τὸν ἕνα, οὔτε τὸν ἄλλο.

Ἰωάννης Σβέρντρουπ. Προοδευτικὸς πολιτικός. 1816-92.

Ἕνας μύωψ κύριος

Ἔργο: Ἡ ἀγριόπαπια: Θεατρικὸ ἔργο σὲ πέντε πράξεις.
Ἰδιότητα: Ἀριστοκράτης.
Ρήση: Ὅ,τι προσφέρεται, καλοδεχούμενο.

Τὸ ἔργο στὴν Σειρὰ Ἴψεν.



Ἕνας φαλακρὸς κύριος

Ἔργο: Ἡ ἀγριόπαπια: Θεατρικὸ ἔργο σὲ πέντε πράξεις.
Ἰδιότητα: Ἀριστοκράτης.
Ρήση: Αὐτό θὰ πῇ… σαρκασμός!

Τὸ ἔργο στὴν Σειρὰ Ἴψεν.