Ἐπιγραφὴ σημειώματος ἀπὸ Κατὰ Ἰωάννην ΙΘ΄ 5.
At leve er – krig med trolde
Ζῶντας -πολεμᾶς μὲ δαίμονες
i hjertets og hjernens hvælv.
σ᾽ τοῦ νοῦ καὶ τῆς καρδιᾶς τὸ κάστρο.
At digte, – det er at holde
Δημιουργῶντας -καλεῖς νἀρθῇ
dommedag over sig selv.
ἐπάνω σου τῆς Κρίσεως ἡ Ἡμέρα.
trold-τρόλλ: Δαιμονικὰ πλάσματα τῆς Σκανδιναυικῆς παραδόσεως.
Γιὰ νὰ μ᾽ ἐννοήσετε πλήρως, πρέπει νὰ γνωρίσετε τὴ Νορβηγία! Ἡ μεγαλοπρεπής, ἀλλ᾽ αὐστηρή, Φύση [] κ᾽ ἡ ἀπομόνωση [] – τὰ [] σπίτια ἀπέχουν μίλια μεταξύ τους – κάνουν τοὺς ἀνθρώπους ἐκεῖ ἐπάνω νὰ μή νοιάζωνται ὁ ἕνας γιὰ τὸν ἄλλον, ν᾽ ἀσχολοῦνται μονάχα μὲ τὸν ἑαυτό τους, νὰ εἶναι στοχαστικοί, σοβαροὶ καὶ μελαγχολικοί -ἐπιφυλακτικοί… [] Καθεὶς στὴν πατρίδα κ᾽ ἕνας φιλόσοφος! Κ᾽ οἱ μεγάλοι, σκοτεινοὶ χειμῶνες μὲ τὰ σπίτια κυκλωμένα ἀπὸ ἀδιαπέραστη ὁμίχλη..- μακάρι νὰ ἔβλεπαν περισσότερο τὸν ἥλιο!
Ἀπὸ συνομιλία τοῦ Ἴψεν μὲ τὸν Felix Philippi: Mein Verkehr mit Henrik Ibsen στὴ Neue Freie Presse, Wien, ἀριθμὸς φύλλου 13.713, Δευτέρα 27/10/1902.
Ὁ Ἑρρῖκος Ἴψεν δέν εἶναι χαρούμενος ποιητής. Ἕνας χαρούμενος ποιητὴς νωρίς, ἂν ὄχι ἀμέσως, εὑρίσκει ἐντός του μιὰν ἰδιόμορφη πηγὴ ὕλης, νέων θεμάτων, μιᾶς ὄμορφης καὶ καθαρῆς ἐκφράσεως ὅλων ὅσα δύναται νὰ ἐκφράσῃ κατὰ τὴν συγκεκριμένην φάσιν τῆς ἐξελικτικῆς του πορείας. Τοιοῦτος ποιητὴς πιθανὸν θὰ παραγάγῃ κατὰ τὸ διάβα τοῦ χρόνου σημαντικώτερα ἔργα ἀπὸ τὸ πρῶτο καί, ἀναλόγως τῆς προόδου τῆς σκέψεώς του, θὰ φανῇ συχνὰ ἱκανὸς ν᾽ ἀλλάξῃ τὴ μορφὴ ἢ τὸ ὕφος τῆς τέχνης του· ἀλλὰ κάθε του ἔργο θὰ εἶναι τέλειο κατὰ τὸ εἶδος του, καὶ ὅλα των – παρὰ τὶς διαφορές – θὰ ἔχουν δύο κοινὰ σημεῖα: τὸ ἀποτύπωμα τοῦ ὡραίου κ᾽ ἐκεῖνο τοῦ ἰδίου τοῦ πνεύματός του. Δέν συμβαίνει τοῦτο στὰ θεατρικὰ ἔργα τοῦ Ἴψεν καὶ στὰ ποιήματά του. Ξεκινάει ἐπανειλημμένως – κάθε φορά – ὡς νὰ ἔτρεχε πρὶν ἀπὸ τὸ ἅλμα ποὺ θὰ τὸν φέρῃ στὴν γῆ τῆς ἐπαγγελίας. Ὅμως, γιὰ πολύ καιρὸ φαίνεται ὡς ἂν τὸ ἅλμα δὲν θὰ ἐπιχειρηθῇ ποτέ. Ἡ ἰδιοφυΐα του δέν ἠρεμεῖ· συστρέφεται σὰν ἄρρωστο, ἀκάματο παιδί· κάποτε ἀναζητεῖ ἀνάμεσον τῶν ὀνείρων καὶ τῶν σκέψεων, ἀλλὰ δέν τὰ θεωρεῖ ἀρκετὰ εὐκρινῆ ἢ ἱκανὰ νὰ προβοῦν ἀπογυμνωμένα στὴν ζωντάνια τους· ἄλλοτε ἀναζητεῖ κ᾽ εὑρίσκει ἀψεγάδιαστο ὕφασμα, καλύπτεται μὲ κεῖνο, ὥστε νὰ καταστῇ ἀγνώριστος σχεδόν· ἀποζητεῖ ὕφος -ὄχι, κάτι περισσότερο: γλῶσσα· ἔπειτα παραιτεῖται ἐξ ὅσων ἀνεκάλυψε, συνειδητοποιεῖ ὅτι οἱοδήποτε δάνειο εἶναι πλήρης ζημία καὶ μοχθεῖ, ἕως ὅτου εὕρῃ ἑαυτόν ἐν τέλει.
Μτφ ἀπὸ Brandes, σελ. 9-10.
Τὸ σημερινὸ Βασίλειο τῆς Νορβηγίας ἀποτελεῖται ἀπὸ τὸ δυτικὸ τμῆμα τῆς Σκανδιναυικῆς χερσονήσου -τὸ βορειότερο ἄκρο τῆς Εὐρώπης· σημαντικὸ μέρος του εὑρίσκεται πάνω ἀπὸ τὸν Ἀρκτικὸ Κύκλο, ὅμως οἱ πλέον κατοικημένες περιοχὲς εἶναι οἱ νοτιώτερες. Οἱ χειμῶνες μὲ τὶς μακρὲς νύχτες, τὸ ἰδιαίτερο ψῦχος, καθὼς κ᾽ ἡ ἕβδομη μεγαλύτερη διεθνῶς ἀκτογραμμή, λόγῳ τῶν συνεχῶν θαλασσίων ἐσοχῶν στὴν ξηρὰ μὲ κρημνώδεις πλαγιὲς ἑκατέρωθεν καὶ βαθέα ὕδατα ἐντός: τῶν φιόρδ (fjord), ὁρίζουν ἀδηρίτως τὸν ἐκεῖ ἀνθρώπινο βίο.
Ἡ εὐρύτερη περιοχὴ ἀπετέλεσε τὴν ἑστία τῶν πολεμικῶν (Η΄ – Ι΄ αἰ.) γενναίων καὶ ναυτικωτάτων Βίκινγκ πού, διασχίζοντες θάλασσες κι ἀνάποδα τοὺς ποταμούς, ἔφθασαν ἕως τὸ Κίεβο στὴν Ρωσία, ἱδρύοντες ἐκεῖ μάλιστα τὸν πρόδρομο τοῦ συγχρόνου Ρωσικοῦ κράτους, καθὼς κ᾽ ἕως τὴν Βινλανδία στὴν Βόρειο Ἀμερική. Μὲ τὸ ὄνομα: Νορμανδοί (< ἀρχαιοσκ. norðmaðr = ἄνδρας τοῦ Βορρᾶ) ἔγιναν τὸ φόβητρο σὲ ὁλόκληρη τὴν ἠπειρωτικὴ καὶ νησιωτικὴ Εὐρώπη· πόλεις μεγάλες καὶ αὐτοκρατορίες ἔμαθαν τὴν δύναμη καὶ τὴν γενναιότητά τους, ὅπως ἡ Κωνσταντινούπολη μὲ τὸν κατακτητὴ Ροβέρτο Γυισκάρδο καὶ τοὺς Βαράγγους μισθοφόρους. Οἱ πληθυσμοί, ποὺ παρέμειναν στὴν χερσόνησο, ἐξεχριστιανίσθησαν πλήρως κατὰ τοὺς ἑπομένους δύο αἰῶνες. Στὴν Ἰσλανδία, ἐποικισμένη μεταξὺ 870-930 ἀπὸ Νορβηγούς, λόγῳ τῆς ἀπομονωμένης της φύσεως, περιεσώθησαν οἱ ἀρχαιοσκανδιναβικοὶ μῦθοι καὶ θρῦλοι ὡς ἀφηγήσεις: οἱ Σάγκες, καθὼς κ᾽ οἱ ἐπικὲς Ἔδδες. Λόγῳ τῶν ἐθνικῶν κινημάτων (ΙΘ΄ αἰ.), οἱ λόγιοι ἐπανῆλθαν στὴν προχριστιανικὴ καὶ μεσαιωνικὴ περίοδο, μελετοῦντες τὴν Παράδοση κ᾽ ἐμπνεόμενοι ἀπὸ αὐτήν.
Av Peulle – Eget verk, CC BY-SA 4.0, Lenke
Ἡ σύγχρονη Νορβηγικὴ γλῶσσα ἔχει δύο ἐπίσημες γραπτὲς μορφές (ΙΘ΄ ΚΑ΄ αἰ.): τὰ Bokmål (= τὴν γλῶσσα τῶν βιβλίων) καὶ τὰ Nynorsk (= Νεονορβηγικά). Ἡ δεύτερη εἶναι σύγκραση το- πικῶν διαλέκτων· ἡ πρώτη ἐξέλιξη τῆς Riksmål (= γλώσσας τῆς ἐπικρατείας), μορφὴ τῆς Κοινῆς Δανονορβηγικῆς, ἀφοῦ ἡ Νορβηγία ἔμεινε 434 χρόνια ὑπὸ δανικὴ κατοχή. Ἡ Ἰσλανδική, ἡ Νορβηγική, ἡ Δανική, ἡ Σουηδικὴ καὶ ἡ Φαιροϊκὴ συναπαρτίζουν τὴν βορειογερμανικὴ οἰκογένεια ἐντὸς τῆς μεγαλυτέρας τῶν ἰνδοευρωπαϊκῶν γλωσσῶν. Ὁ Ἴψεν ἔγραψε στὴν Riksmål, τὴν λογία μορφὴ τῆς ἐποχῆς του, χρησιμοποιῶν ἰδιωματικὰ στοιχεῖα καὶ εἰσάγων νεολογισμούς.
Av Multiple authors, first version by Mandrak – Original work, CC BY-SA 3.0, Lenke
Av User:Tonym88 (Norwegian caption by User:Mathias-S) – Translated version of File:Norwegianmalforms.png, CC BY-SA 2.5, Lenke
Στὶς ἡμέρες μας, ἡ Νορβηγία διαχειρίζεται σημαντικὸ πλοῦτο λόγῳ τῶν ἐξορύξεων πετρελαίου στὴν Βόρειο Θάλασσα· ἡ κατάσταση ἦτο πολύ διαφορετικὴ κατὰ τὰ πρῶτα ἔτη τοῦ ΙΘ΄ αἰῶνος: Ἡ οἰκονομία ἐβασίζετο στὸ ἐξαγωγικὸ ἐμπόριο πρώτων ὑλῶν (κυρίως ξυλείας), στὴν ναυτιλία καὶ τὴν ἁλιεία. Ἡ ἐπιβίωση ἦτο δύσκολη, οἱ εὐκαιρίες στὸν πνευματικὸ στίβο ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον περιωρισμένες καὶ ἡ θεατρικὴ ζωὴ ὑποβαθμισμένη, προσάρτημα πρακτικῶς τοῦ τότε Δανικοῦ Θεάτρου -καί κατὰ τοὺς δημιουργοὺς καί κατὰ τὴν γλῶσσα καὶ τὶς δομές.
Τὰ σκηνικὰ πρόσωπα στὸ χρονολόγιο ἀναφέρονται μὲ κεφαλαῖα καί, παρὰ ταῦτα, τονίζονται γιὰ τὴν ὀρθή τους ἐκφορὰ στὴν Ἑλληνική.
Τὸ ὑλικὸ τοῦ χρονολογίου (μεταφράσεις, σχολιασμός, συσχετίσεις, βιβλιογραφία κ.λ.) ἀντλεῖται ἀπὸ τὴν ἐργασία τοῦ Θεοδόση Ἀγγ. Παπαδημητρόπουλου στὴ Σειρὰ Ἴψεν τῶν ἐκδόσεών του· παραπλήσια μορφή του προτάσσεται σὲ κάθε μετάφραση ἰψενικοῦ ἔργου ἀπὸ τὴν Σειρά.
