[Ἀπὸ τὸν Πρόλογο τοῦ Ἑρρίκου Ἴψεν γιὰ τὴν Γιορτὴ στὸ Σούλχαουγκ.]
Ἡ τότε πρωτευουσιάνικη κριτικὴ εἶχε κι ἄλλο ἕνα μυστήριο χαρακτηριστικὸ ποὺ γιὰ καιρὸ ἡ προέλευσή του μ᾽ ἔβαζε σὲ σκέψεις· δηλαδὴ κάθε φορὰ ποὺ ξεκινοῦσε ἕνας συγγραφέας, ἐκδίδοντας κάποιο βιβλίο ἢ ἀνεβάζοντας στὸ Θέατρο ἔργο του, οἱ κριτικοί μας συνηθίζανε νὰ καταλαμβάνωνται ἀμέσως κ’ αἰνιγματικὰ ἀπὸ μιὰν ἀνεξέλεγκτη ὀργὴ λές κ᾽ ἡ ἔκδοση τοῦ βιβλίου ἢ ἡ παράσταση τοῦ ἔργου ἀποτελοῦσε εὐθεῖα, ματωμένη προσβολὴ τῶν ἴδιων ἢ τῶν ἐφημερίδων ποὺ ἀρθρογραφοῦσαν!.. Ὅπως εἶπα, καιρό μ᾽ ἀπασχολοῦσε ἡ συγκεκριμένη «ἰδιομορφία». Τελικὰ βρῆκα τὴν ἄκρη τοῦ νήματος: Σὰ διάβαζα τὴ δανέζικη Månedskrift for Literatur, πρόσεξα ὅτι ὁ γερο-σύμβουλος τῆς Ἐπικρατείας Μόλμπεχ ἐμπλέκονταν, κατὰ τὴν ἐποχή του, ὠργισμένα σ᾽ ἀντιπαράθεση, ὅταν νέος ποιητὴς ἐξέδιδε βιβλίο ἢ ἀνέβαζε ἔργο του στὴν Κοπενχάγη.
Ὁπότε, κατὰ παρόμοιο τρόπο, λειτουργοῦσε καὶ τὸ δικαστήριο ποὺ τώρα εἶχε καλέσει τἩ γιορτὴ στὸ Σούλχαουγκ ν᾽ ἀπολογηθῇ στὸ βῆμα τῆς Κριτικῆς ἐν Χριστιανίᾳ· ἀποτελοῦνταν κυρίως ἀπὸ νέους ποὺ ζοῦσαν ὡς κριτικοὶ μὲ δάνεια ἀπὸ διάφορες μεριές: Τὶς σκέψεις τους περὶ Κριτικῆς τὶς εἶχαν ἄλλοι ἀπὸ παληὰ σκεφτῆ κ᾽ ἐκφράσει -τὶς ἀπόψεις τους τὶς εἶχαν ἐδῶ καὶ καιρὸ ἀλλοῦ διατυπώσει… Δάνειο ὅλη ἡ αἰσθητική τους· δάνειο ὅλη τους ἡ κριτικὴ μέθοδος· δάνειο ἦταν στὸ κάθετί – καί στὰ μεγάλα καί στὰ μικρά – ἡ πολεμικὴ τακτικὴ ποὺ χρησιμοποιοῦσαν. Ναί, ἀκόμα κ᾽ ἡ νοοτροπία τους, δανεισμένη κι αὐτή! Δάνεια,.. δάνεια ὅλα τους! Ἡ μόνη τους πρωτοτυπία: ἡ αἰώνια κακοδιαχείριση τοῦ ἐσφαλμένου καὶ ξεπερασμένου δανείου!
