Ἄρθρα

[Μετάφρασι τοῦ Θεοδόση Ἀγγ. Παπαδημητροπούλου ἀπὸ Henrik Ibsens Skrifter.]

Δέν εἶμαι μέλος τοῦ Συλλόγου Γυναικῶν. Ὅλα ὅσα ἔχω ποιήσει, δέν προῆλθαν ἀπὸ κάποια συνειδητὴ ἐπιδίωξι. Ὑπῆρξα περισσότερον ποιητὴς καὶ ὀλιγώτερον κοινωνικὸς φιλόσοφος ἀπ’ ὅσον τείνουν ὡρισμένοι νὰ πιστεύουν ἐν γένει. Ὡς πρὸς τὶς ἐπευφημίες, εὐχαριστῶ, ἀλλ’ ὀφείλω νὰ κρατηθῶ μακριὰ ἀπὸ τὶς τιμὲς ὅτι συνειδητῶς συνείργησα στὸ γυναικεῖο ζήτημα [περὶ ἰσότητος]. Οὔτε ἔχω ἰδέα τί πράγματι εἶναι τὸ γυναικεῖο ζήτημα. Δι’ ἐμὲ ἦτο πάντοτε ἀνθρώπινο ζήτημα. Ἐὰν ἀναγνώσῃ κάποιος τὰ βιβλία μου προσεκτικῶς, θὰ τὸ κατανοήσῃ. Δέν ὑφίσταται ἡ ἐπιθυμία νὰ ἐπιλυθοῦν τὰ ἐρωτήματα περὶ γυναικῶν, ἴσως συνέβη αὐτὸ παραπλεύρως· ἀλλὰ τοῦτο δέν ὑπῆρξε ἡ κυρία πρόθεσι. Ἡ ἐργασία μου ὑπῆρξε ἡ ἀπεικόνισι ἀνθρώπων. Ἐὰν ἔχῃ οὕτως τὸ πρᾶγμα, ὥστε κάπως τὸ γράμμα νὰ τὸν «ἀρπάξῃ» καὶ νὰ τοῦ συλλάβῃ τὸν νοῦ, τότε ὁ ἀναγνώστης ὁ ἴδιος εἰσάγει τὰ ἰδικά του συναισθήματα καὶ τὶς διαθέσεις. Τοῦτο προσγράφεται στὸν ποιητή· ἀλλ’ ὄχι, δέν εἶναι αὐτό· ἕνας ποιεῖ ὄμορφα καὶ ὡραῖα κατὰ τὴν προσωπικότητά του. Ὄχι μόνον ὅποιος γράφει, ἀλλὰ καὶ ὅποιος ἀναγινώσκει ποιεῖ -εἶναι συμποιητής· φορὲς φορὲς στέκει ποιητικώτερος ἐκ τοῦ ποιητοῦ τοῦ ἰδίου.

Σχέδιο τοῦ Ἴψεν: Ἡ ἌΛΦΧΙΛΝΤ ἀπὸ τὸν Ὄλαφ Λίλιεκρανς, 1856.

Ἀπὸ τὴν Νόρμα ἢ ἑνὸς πολιτικοῦ τὴν ἀγάπη τοῦ Ερρίκου Ἴψεν, μετάφρασι-σχολιασμός: Θεοδόσης Ἀγγ. Παπαδημητρόπουλος, ἐκδόσεις ΘΑΠ, Ἀθήνα 2018, σελ. 41.

Σημείωσις τοῦ συγγραφέως: Θὰ προσέξῃ τις ὅτι οἱ κατ᾽ ἰδίαν στίχοι ἔχουσι διαφορετικήν τινα δομὴν ἐκ τῶν ὑπολοίπων. Αὐτὸ δέν ἀποτελεῖ, ἐπ᾽ οὐδενί, παράλειψιν, ἀλλὰ προσεκτικὴν παρατήρησιν: Ὡς γινώσκουσιν οἱ καλῶς πληροφορηθέντες, οἱ πολιτικοὶ ἡμῶν ὑποκριταί — καὶ ἐν καθημερινῇ των ὁμιλίᾳ — χειρίζονται ἰδιάζον λυρικὸν μέτρον, ὅταν ὁμιλῶσι κατ᾽ ἰδίαν.

Ἀπὸ τὸν Τάφο τοῦ πολεμιστῆ τοῦ Ερρίκου Ἴψεν, μετάφρασι-σχολιασμός: Θεοδόσης Ἀγγ. Παπαδημητρόπουλος, ἐκδόσεις ΘΑΠ, Ἀθήνα 2019, σελ. 40.

ΜΠΛΑΝΚΑ:
Μά, ὅταν τὸν κύκνο βλέπω νὰ σαλπάρῃ –
σύννεφο στὸν ἄνεμο πάνω ἀπ᾽ τὸ κῦμα –,
τότε μοῦ ᾽ρχονται στὸ νοῦ τὰ λόγια σου
γιὰ τὴν ἡρωικὴ ζωὴ μακριά στὴ Θούλη·
σὰν πλοῖο ὁ κύκνος μοῦ μοιάζει στολισμένο
μὲ κεφάλη δράκου καὶ χρυσῆ φτεροῦγα.

[Τὸ ἐξώφυλλο ἀναπαράγει τὸ περίγραμμα ἀπὸ τὸ ἀρχαιοσκανδιναυικὸ σκάφος τοῦ Ὄσεμπεργκ (Θ΄ αἰών).]

[Ἀπὸ τὸν Κατιλίνα τοῦ Ερρίκου Ἴψεν, μετάφρασι-σχολιασμός: Θεοδόσης Ἀγγ. Παπαδημητρόπουλος, ἐκδόσεις ΘΑΠ, Ἀθήνα 2019, σελ. 49.]

ΚΑΤΙΛΙΝΑΣ (Δείχνοντας τὴν Ρώμη):
Δές ἐκεῖ στοὺς λόφους,
πῶς ὑψώνεται ἡ τρομερή πρωτεύουσα!
Νάτη ποὺ χάνεται στὸ κόκκινο τὸ ἡλιοβασίλεμα,
τρεμοσβήνει μέσ’ στὸ φῶς τοῦ δύοντος Ἡλίου.
Γέρνει γοργά στὸ τέλος τὸ μαβὶ τὸ ἀπόγευμα τῆς Ρώμης –
χαιρετάει ἡ ἐλευθερία μέσ’ ἀπ’ τὴ νύχτα τῆς σκλαβιᾶς.
Μὰ σύντομα ἕνας ἥλιος θὰ φανῇ λαμπρὸς
καὶ οἱ ἀχτῖδες του θὰ διώξουνε μεμιᾶς τὸ σκότος.

[Ἡ Ρώμη ἀπετέλεσε τὸν πρῶτο σταθμὸ τοῦ Ἴψεν, ἀφ’ ὅτου ἔφυγε ἀπὸ τὴν πατρίδα του Νορβηγία τὸ 1864 ἔχων λάβει μικρὸ κρατικὸ βοήθημα κατόπιν πολλῶν προσπαθειῶν…]

Ἀπὸ τοὺς Πολεμιστὲς στὸ Χέλγκελαντ, μετάφρασι-σχολιασμός: Θεοδόσης Ἀγγ. Παπαδημητρόπουλος, ἐκδόσεις ΘΑΠ, Ἀθήνα 2020, σελ. 106-7.

Φιλόδοξη γυναῖκα χρειάζεται ὁ πολεμιστής. Αὐτή, ποὺ θὰ διαλέξω, δέν πρέπει νὰ τῆς φτάνῃ μερίδιο ταπεινό· καμμιά τιμὴ δὲν πρέπει νὰ τῆς φαίνεται τόσο ὑψηλὴ νὰ μή τὴν κυνηγήσῃ· καὶ στὶς ἐπιδρομὲς πρέπει μὲ τὴ θέλησή της νὰ μ᾽ ἀκολουθῇ· νὰ παίρνῃ τ᾽ ἄρματα κι αὐτή· νὰ μὲ σπρώχνῃ στὴ μάχη καὶ νὰ μήν ἀνοιγοκλείνῃ βλέφαρο, σὰν τὰ σπαθιὰ ἀστράφτουν· γιατί, ἂν στέκῃ δειλή στὸ πνεῦμα, μικρή θἀν᾽ ἡ τιμή μου.