Ἔργο: Κατιλίνας: Δρᾶμα σὲ τρεῖς πράξεις.
Ἰδιότητα: σύζυγος τοῦ Λευκίου Κατιλίνα.
Ρήση: Ζῶ γιὰ νὰ γύρῃς στὸ στῆθος μου καὶ νὰ πεθάνῃς…
Ἔργο: Κατιλίνας: Δρᾶμα σὲ τρεῖς πράξεις.
Ἰδιότητα: σύζυγος τοῦ Λευκίου Κατιλίνα.
Ρήση: Ζῶ γιὰ νὰ γύρῃς στὸ στῆθος μου καὶ νὰ πεθάνῃς…
Ἔργο: Κατιλίνας: Δρᾶμα σὲ τρεῖς πράξεις.
Ἰδιότητα: Ρωμαῖος ἀριστοκράτης.
Ρήση: Ξύπνα, Κατιλίνα -σήκω! Ξύπνα καὶ φέρσου ἀντρίκια!
Τίτλος πρωτοτύπου: Catilina: Drama i tre akter.
Εἶδος: Ἱστορικὴ τραγῳδία.
Πρώτη παράσταση: 03/12/1881 (Νέο Θέατρο Στοκχόλμης).
Ἔτος πρώτης ἔκδοσης πρωτοτύπου: 12/04/1850 (μὲ ψευδώνυμο: Brynjolf Bjarme).
Ἔτος πρώτης μετάφρασης: 1879/80 (Ἀποσπασματικῶς στ’ Ἀγγλικά).
Τόπος τῆς πλοκῆς: Ρώμη κ’ Ἐτρουρία.
Ἐποχὴ τῆς πλοκῆς: 62 π.Χ.
Σημαντικώτερο δραματουργικὸ ὑλικό: Σαλλουστίου Ἡ συνωμοσία τοῦ Κατιλίνα· Κικέρωνος Κατὰ Κατιλίνα λόγοι.
Πρόσωπα τοῦ ἔργου: ΛΕΥΚΙΟΣ ΚΑΤΙΛΙΝΑΣ, ΑΥΡΗΛΙΑ, ΦΟΎΡΙΑ, ΚΟΎΡΙΟΣ, ΜΆΝΛΙΟΣ, ΛΈΝΤΟΥΛΟΣ, ΚΑΙΠΆΡΙΟΣ, ΓΑΒΊΝΙΟΣ, ΣΤΑΤΊΛΙΟΣ, ΚΈΘΗΓΟΣ, ΑΜΠΙΌΡΙΚΟΣ, ΟΛΛΌΒΙΚΟΣ, ΕΝΑΣ ΓΕΡΟΣ, ΕΣΤΙΑΔΕΣ καὶ ΥΠΗΡΕΤΕΣ τους, ΜΟΝΟΜΑΧΟΙ καὶ ΠΟΛΕΜΙΣΤΕΣ, ΣΥΝΟΔΕΙΑ τῶν Ἀλλοβρόγων, εἴδωλο τοῦ ΣΥΛΛΑ.
Ἔκταση: Τρίπρακτο.
Εἰσαγωγὴ τῆς πλοκῆς: Ὁ ἀριστοκράτης Ρωμαῖος ΚΑΤΙΛΙΝΑΣ ἀπογοητευμένος ἀπὸ τὴν ὥς τότε πορεία τῆς ζωῆς του ἀπεργάζεται τρόπο νὰ καταλάβῃ τὴν ἐξουσία καὶ νὰ ὁδηγήσῃ τὴ Ρώμη σὲ μιὰ νέα ἐποχή. Ὅμως, ἡ πολιτική του σταδιοδρομία θὰ διαπλακῇ μὲ τὴ ΦΟΥΡΙΑ, τὴν ἀδελφὴ ἑνὸς παλαιοῦ θύματος τοῦ Κατιλίνα…
Σκηνικὲς ὁδηγίες στὴν ἀρχὴ τοῦ ἔργου.
[Ἱστορικὸ σημείωμα τοῦ Θεοδόση Ἀγγ. Παπαδημητρόπουλου γιὰ τὸν Κατιλίνα, σελ. 44.]
Ἡ Ρώμη, μετὰ ἀπὸ δυὸ αἰῶνες νικηφόρων πολέμων καὶ κατακτήσεων, βρισκόταν πιὰ τὸν 1o αἰῶνα π.Χ. στὸ μεταίχμιο: Ἢ θὰ συνέχιζε ὡς πόλις-κράτος νὰ ἐξουσιάζῃ Ἰταλοὺς συμμάχους καὶ κτήσεις, ἢ θὰ μεταλλασσόταν ἐσωτερικά, γιὰ νὰ καταστῇ οἰκουμενικὴ ὀντότητα ὅπου ἡ στρατιωτικὴ δύναμη θὰ φρόντιζε τὰ σύνορα ἐγγυόμενη τὴν ἐσωτερικὴν εἰρήνη. Ἦταν σαφές πὼς τὸ παληὸ καθεστώς, κατὰ τὸ ὁποῖο ἡ Σύγκλητος ἄτυπα βρισκόταν πίσω ἀπὸ κάθε σημαντικὴ ἀπόφαση, δέν λειτουργοῦσε πλέον. Ὁ πολιτικὸς λόγος τῶν ἀριστοκρατῶν δέν ἔφτανε γιὰ νὰ διοικηθῇ ἡ τεράστια ἐπικράτεια. Μοιραῖα, ἡ ἰσχὺς ἄρχισε νὰ συγκεντρώνεται στὰ χέρια λίγων, καθὼς κι ὁ πλοῦτος. Ἀνέμπνευστος, ἕρμαιο τῶν ἰσχυρῶν καὶ χρεοκοπημένος, ὁ ρωμαϊκὸς λαός – ὑποβιβασμένος πιὰ σ᾿ ὄχλο – ἦταν ἕτοιμος ν᾿ ἀκούσῃ καὶ ν᾿ ἀκολουθήσῃ καθέναν ποὺ τοῦ ὑποσχόταν τὴν πρότερη εὐμάρεια…
Μὲ τὸ δρᾶμα: Κατιλίνας ξεκίνησα τὴ σταδιοδρομία μου ὡς συγγραφέας· γράφτηκε τὸ χειμῶνα τοῦ 1848-9, ὅταν ἤμουν εἰκοσιενὸς ἐτῶν.
Ἐν μέσῳ προετοιμασίας γιὰ τὶς ἐξετάσεις μου, ὁπότε καὶ διάβασα τὴ Συνωμοσία τοῦ Κατιλίνα τοῦ Σαλλουστίου καὶ τοὺς Κατὰ Κατιλίνα λόγους τοῦ Κικέρωνος. «Καταβρόχθισα» τοῦτα τὰ ἱστορικὰ τεκμήρια καί, ὕστερ᾿ ἀπὸ λίγους μῆνες, τὸ δρᾶμα μου ἔστεκε ἕτοιμο… Ὅπως θὰ φανῇ μές στὸ βιβλίο, δέ συμμερίστηκα τότε τὴ σύλληψη τῶν δύο ἀρχαίων Ρωμαίων συγγραφέων ὅσον ἀφορᾷ στὸ χαρακτῆρα καὶ τὴν ὅλη πολιτεία τοῦ Κατιλίνα· καὶ σήμερ᾿ ἀκόμα τείνω νὰ πιστέψω πὼς κάτι μεγάλο καὶ σημαῖνον ἐνυπῆρχε στὸν ἄνθρωπο κατὰ τοῦ ὁποίου ὁ Κικέρων, ὁ πείσμων ἐκφραστὴς τῆς πλειοψηφίας, δέν ἔκρινε σκόπιμο νὰ ἐπιτεθῇ, ὡσότου ἐπῆλθε πλέον μιὰ τέτοια ἀλλαγὴ ποὺ πιὰ ἀτιμωρητί νὰ προχωράῃ σ᾿ ἐχθροπραξίες!.. Ἂς θυμόμαστε πὼς ἐλαχίστων ἱστορικῶν προσώπων ἡ φήμη βρίσκεται περισσότερο στὰ χέρια τῶν ἐχθρῶν τους ἀπ᾿ ὅσο τοῦ Κατιλίνα.
Τὸ δρᾶμα μου γράφτηκε τὶς νυχτερίνες ὧρες -τὶς ἐλεύθερες γιὰ μελέτη ποὺ ἔπρεπε στὴν πραγματικότητα νὰ κλέβω ἀπ᾿ τὸ ἀφεντικό μου, ἕναν καλὸ κι ἀξιοσέβαστο ἄνθρωπο ἀφοσιωμένο ψυχῇ τε καὶ σώματι στὴν ἐπιχείρησή του..- ἀπὸ κεῖνες τὶς κλεμμένες ὧρες, ἕβρισκα κατόπιν στιγμοῦλες γιὰ νὰ γράψω ποίηση!.. Δέν ὑπῆρχε ἄλλος χρόνος ἀπ᾿ τὴ νύχτα· ἴσως, γι᾿ αὐτό, σχεδὸν ὁλάκερη ἡ δράση ἐκτυλίσσεται μές στὴ νύχτα.
Γιὰ τὴν ἔκδοση τοῦ ἱστορικοῦ δράματος, βλ. ἐδῶ.