Ἄρθρα

Ἀπὸ τὴν ἀνάλυση τῆς «Νύχτας τ’ Ἁγιαννιοῦ»

[Τοῦ μεταφραστῆ καὶ σχολιαστῆ τοῦ Ἴψεν, Θεοδόση Ἀγγ. Παπαδημητρόπουλου:]

Τὰ πέρα-δῶθε τῶν δυὸ ζευγαριῶν μποροῦν ν᾽ ἀναχθοῦν στὸ σαιξπηρικὸ Ὄνειρο θερινῆς νυκτός, ἀλλὰ οἱ διάλογοι θυμίζουν σὲ πολλά τὰ λόγια π᾽ ἀνταλάσσουν τ᾽ ἀντίστοιχα ζευγάρια στό: Ὅταν ξυπνήσουμε ἐμεῖς οἱ νεκροί, πρὶν ἔρθῃ τό «ἀποκαλυπτικό» τέλος. Ἡ ἀτμόσφαιρα τοῦ ἔργου δέν εἶναι καὶ τόσο εὔθυμη, ὅσο φαίνεται σὲ μιὰ πρώτη, ἀνυποψίαστη ἀνάγνωση· οἱ ἐπιλογὲς τῶν δυὸ τραγουδιῶν (τῆς Κάριν κ᾽ ἐκεῖνο τοῦ Ἕρικ καὶ τῆς Σβανβίντε -Β΄ πράξη) χαρακτηρίζονται ἀπὸ μιὰ μελαγχολία, σύστοιχη μὲ τὰ περισσότερα παραμύθια τοῦ Βορρᾶ. Ἐξίσου γλυκόπικρα κυλάει τὸ ἔργο ἀπ᾽ τὴν ἀρχὴ ὥς τὸ τέλος…

Γιὰ τὴν ἔκδοση τοῦ δράματος, βλ. ἐδῶ.

Ἀπὸ τὴν ἀνάλυση γιὰ τὸν «Τάφο τοῦ πολεμιστῆ»

[Τοῦ μεταφραστῆ καὶ σχολιαστῆ τοῦ Ἴψεν, Θεοδόση Ἀγγ. Παπαδημητρόπουλου:]

Ὁ τότε ἐπαρχιωτισμὸς τοῦ παγωμένου εὐρωπαϊκοῦ ἄκρου, δέν ἀρκεῖ γιὰ τὸν Ἴψεν: Ὁδηγεῖ σὲ μονομέρειες, ἰδεοληψίες κι ἀποκλεισμούς. Ποθεῖ ὁ Νορβηγὸς νὰ ἑνωθῇ μὲ τὸν κοσμοπολιτισμὸ τῆς Ρωμαϊκῆς Αὐτοκρατορίας, τῆς ἐκπολιτισμένης Μεσογείου· τὸ mare nostrum δέν ἀποτελεῖ γιὰ κεῖνον ἰμπεριαλιστικὴ διαπίστωση, ἀλλ᾽ ἀχτῖδα ἐλπίδας γιὰ διεθνῆ εἰρήνη. Αὐτό διατρανώνει ὁ πυρῆνας τῆς πλοκῆς: τὴ γόνιμη συνάντηση Βορρᾶ καὶ Νότου, τό «εὐαγγέλιο» τῆς Ἀναγέννησης μετὰ ἀπ᾽ τὸ Ragnarok -τὸν πρόσκαιρο χαμὸ τῶν πατρῴων θεῶν.

Γιὰ τὴν ἔκδοση τοῦ δράματος, βλ. ἐδῶ.

Ἀπὸ τὴν ἀνάλυση γιὰ τὸν «Κατιλίνα»

[Τοῦ μεταφραστῆ καὶ σχολιαστῆ τοῦ Ἴψεν, Θεοδόση Ἀγγ. Παπαδημητρόπουλου:]

Τὸ ἔργο ἐκθέτει τὴ σχέση τοῦ ἑνός – τοῦ ἡγέτη – μὲ τὸ πλῆθος ποὺ τὸν ἀκολουθεῖ, καὶ τὰ καταφέρνει καλὰ κι ἀποκαλυπτικώτατα, μάλιστα, στιγμές-στιγμές: Ὁ ΚΑΤΙΛΙΝΑΣ θἄθελε νὰ πιστέψῃ τὶς πατροπαράδοτες ἀξίες ποὺ ἐπισείει στοὺς συντρόφους του κατὰ τὴ Β΄ πράξη στὴν ταβέρνα, ἀλλὰ καταλαβαίνει πὼς καμμιά σχέση δὲν ἔχουν μὲ τὴν ἐποχή του κι ἀμφιβάλλει τὴν ἴδια στιγμὴ ποὺ τὶς ἐκφέρει, γιὰ τὴν ἀποτελεσματικότητά τους. Ἀλήθεια, λίγοι πολιτικοὶ στὰ πρῶτα χρόνια τοῦ 21 ου αἰώνα ἔπεσαν στὴν παγίδα αὐτῆς τῆς ἐσωτερικῆς διβουλίας;.. Τὸ πλῆθος, δικαίως, θέλει ν᾿ ἀνανήψῃ οἰκονομικά, ἀλλὰ ἔχει φτάσει σὲ τέτοιο σημεῖο πνευματικῆς κατάπτωσης, ὥστε λατρεύῃ τὴν εὔκολη ζωὴ ὡς «τελείωση τῆς ἀνθρώπινης φύσης» μὲ χρέη ποὺ προφανῶς θὰ διαγραφοῦν (αὐτό ἐπιποθεῖ). Λίγοι λαοὶ τοῦ σημερινοῦ εὐρωπαϊκοῦ Νότου δὲν ἔχουν καταντήσει ἐκεῖ; Βορειοευρωπαῖοι δὲ «φλερτάρουν» ἐν κρυπτῷ καὶ παραβύστῳ μαζὶ μὲ τὴν κατεδαφιστικὴ ἰδέα;..

Γιὰ τὴν ἔκδοση τοῦ ἱστορικοῦ δράματος, βλ. ἐδῶ.

Ἤμουνα χθές…

Ἤμουνα χθὲς ἐγὼ μικρούλι ζαρκαδάκι·
τὰ πόδια μου στὴν πρασινάδα περπατοῦσαν.
Ὅλοι τους ἦρθαν τότε μέσα στὸ δασάκι·
μὲ σκύλους καὶ γεράκια ἐμένα κυνηγοῦσαν.

Ἤμουνα χθὲς ἐγὼ χαμένο κεῖ πουλάκι·
τὰ πόδια μου κάτω ἀπ’ τὴ φλαμουριά πατῆσαν.
Ὅλοι τους ἦρθαν νὰ μοῦ πάρουν τὸ σπιτάκι
καὶ πιάσαν πέτρα πά’ στὴν πέτρα μένα ρίξαν.

Ἤμουνα χθὲς ἐγω ἄγριο περιστεράκι·
τὰ πόδια πουθενά γαλήνη δὲν εὑρίσκαν.
Ὅλοι τους ἦρθαν τότε· τόξο καὶ καμάκι
καὶ φαρέτρα, καὶ μένα στὴν καρδιά τρυπῆσαν.

Ἀπὸ τὴν ἐπικείμενη ἔκδοση τοῦ Ὄλαφ Λίλιεκρανς, Γ΄ πράξη, Γ΄ σκηνή.
Μετάφραση: Θεοδόσης Ἀγγ. Παπαδημητρόπουλος

Ἡλιοβασίλεμα…

Τὸ κόκκινο τοῦ ἡλιοβασιλέματος,
πύρινη φουρτουνιασμένη θάλασσα!

Ἀπὸ τὸ δρᾶμα τοῦ Ἑρρίκος Ἴψεν, Ὁ τάφος τοῦ πολεμιστῆ, Α΄ σκηνή,
ποὺ ἐκτυλίσσεται στὴ Σικελία κατὰ τὴν ἐποχὴ τῶν Βίκινγκς.
Μετάφραση: Θεοδόσης Ἀγγ. Παπαδημητρόπουλος.