fbpx

Ἕνας λαός

[Ἀπὸ τὸ θεωρητικὸ κείμενο τοῦ Ἑρρίκου Ἴψεν: Γιὰ τὶς ἡρωικὲς μπαλλάντες καὶ τὴ σημασία τους ὡς πρὸς τὴν ἔντεχνη Ποίηση, μεταφρασμένο ἀπὸ τὸν Θεοδόση Ἀγγ. Παπαδημητρόπουλο γιὰ τὴν ἐπικείμενη ἔκδοση τοῦ Ὄλαφ Λίλιεκρανς.]

Ἕνας λαὸς δέν ὑποχρεώνεται νὰ γράψῃ ἢ νὰ τραγουδήσῃ μ’ αἰνίγματα καὶ σκοτεινὲς περιφράσεις, τῶν ὁποίων τὸ ὀρθὸ νόημα μπορεῖ σύντομα νὰ χαθῇ. Μιὰ καταπιεστικὴ λογοκρισία ἴσως δύναται νὰ ἐπηρεάσῃ γιὰ κάποιο χρονικὸ διάστημα τὸν Τύπο, ἀλλὰ ποτέ της τὸν λαό.

Μονόλογος τοῦ Ὄλαφ

Den fagreste mellem dem bød mig en krans
Ἡ πιό ὀμορφη μοῦ φόρεσε στεφάνι ὁλο φτειαγμένο
af vårklokker blå, af vandliljer hvide;
ἀπὸ λουλούδια γαλανὰ καὶ νούφαρα κατάσπρα.
hun så mig i sjælen med øjne så blide,
Μές στὴν ψυχὴ μὲ τρύπησε τὸ βλέμμα της ἐκεῖνο·
hun hvisked i mit øre et gådefuldt ord,
μέσα στ’ ἀφτὶ ψιθύρισε καὶ γρίφους ἀφουγκράσθην·
som aldrig går mig af minde:
αὐτὰ δὲ θὰ τὰ βγάλω ἐγὼ ποτέ μου ἀπὸ τὴ μνήμη:
Olaf Liljekrans! véd du, hvor lykken gror,
Ὄλαφ Λίλιεκρανς, ξέρεις σύ, χαρὰ ποῦ μεγαλώνει;
véd du, når fred for dig er at vinde?
Ἀλήθεια ξέρεις σὺ γιὰ σέ, εἰρήνη πότε θαὔρῃς;
Mellem alle de urter små på rad
Ἀπ’ ὅσα μικροβότανα ποὺ στέκουν στὴ σειρά τους,
må du den fagreste finde,
ἐσύ νὰ ξεδιαλέξῃς κεῖ τὸ πρῶτο σ’ ὀμορφάδα
og plukke den sønder, blad for blad,
καὶ νὰ μετρήσῃς βγάζοντας τὰ φύλλα ἕνα-ἕνα,
og drysse den ud for alle vinde,
καὶ στὸν ἀγέρα μακριά νὰ τὰ σκορπίσῃς πέρα·
da – først da skal du lykken finde!
τότε,.. πρῶτα λοιπὸν ἐσὺ θεναὔρῃς τὴ χαρά σου!

Ἀπὸ τὴν πρώτη πράξη τῆς ἐπικείμενης ἔκδοσης
τοῦ Ὄλαφ Λίλιεκρανς, ποὺ πρρωτομεταφράζεται
στὴν Ἑλληνικὴ ἀπὸ τὸ Θεοδόση Ἀγγ. Παπαδημητρόπουλο.

Μονόλογος ἀπ’ τὸν «Ὄλαφ Λίλιεκρανς»

Ἂν κι ὁ Ἑρρῖκος Ἴψεν εἶναι γνωστὸς γιὰ τὸν ἐπεξεργασμένο πεζό του λόγο τῶν μέσων καὶ ὄψιμων δραμάτων, ὑπῆρξε σημαντικώτατος στιχοπλόκος κιόλας τῆς Νορβηγικῆς Παράδοσης. Δημοσιεύεται προσχέδιο τῆς ἐπερχόμενης ἔκδοσης τοῦ Ὄλαφ Λίλιεκρανς ποὺ πρωτομεταφράζεται στὴν Ἑλληνικὴ ἀπ’ τὸν Θεοδόση Ἀγγ. Παπαδημητρόπουλο.

Ὁ Ὄλαφ Λίλιεκρανς, πρὶν ἀπ’ τὸ γάμο του ξεστρατίζει μὲ τ’ ἄλογό του ἀπ’ τὸ δρόμο καὶ χάνεται στὶς ἐρημιὲς τοῦ βουνίσου δάσους. Ἐκεῖ, τὸν μαγεύουν μυστήριες δυνάμεις καὶ τοῦ λένε πράγματα παράξενα:

Ἀπ’ ὅσα μικροβότανα ποὺ στέκουν στὴ σειρά τους,
ἐσύ νὰ ξεδιαλέξῃς κεῖ τὸ πρῶτο σ’ ὀμορφάδα
καὶ νὰ μετρήσῃς βγάζοντας τὰ φύλλα ἕνα-ἕνα,
καὶ στὸν ἀγέρα μακριά νὰ τὰ σκορπίσῃς πέρα·
τότε,.. τότε λοιπὸν ἐσὺ θεναὔρῃς τὴ χαρά σου!
Τὰ λόγια τὰ παράξενα εἰρήνη δέ μοῦ δίνουν.
Τὸ πρῶτο σ’ ὀμορφάδα; Ποῦ νὰ μεγαλώνῃ ἐκεῖνο;
Ἀπάνω ποῦ θενα τὸ βρῶ; Καὶ ποῦθε ἡ ὁμορφιά του;:
Μὴ κ’ εἶν’ ἡ μυρωδιὰ λοιπόν; Μὴ κ’ εἶναι στὸν ἀνθό του;
Ἂν βρίσκεται κρυφά-κρυφὰ σὲ μυστικὲς δυνάμεις,
πῶς νὰ τὸ ἀποκαλύψω ἐγὼ ὁσο καὶ νὰ τὸ ψάξω;..
Πολλοί ἐχουνε σπαθὶ σωστὸ καὶ καλοζυγιασμένο,
ἀλλὰ ἡ λεπίδα σκούριασε καὶ στόμωσεν ἡ κόψη –
πολλοί τὴν ἅρπα ἐχουνε νὰ κρέμεται στοὺς τοίχους
λησμονημένη σὲ γωνιά, ἀδιάφορη στοὺς πάντες,
κι ὅμως τοῦ Κόσμου ἡ δύναμη καὶ ἡ μαγεία ὅλη
κοιμοῦνται μέσα στὶς χορδὲς καὶ σιγοαναδεύουν.

Hans Gude - Landscape Study from Vågå - Google Art Project.jpg
Hans Gude. Σπουδὴ στὸ Βώγκω. 1846.

Public Domain, Link

26/09/1850 – «Ὁ τάφος τοῦ πολεμιστῆ»

Τὸ φθινόπωρο (26/09/1850) πρωτοανέβηκε στὸ Θέατρο τῆς Χριστιανίας Ὁ τάφος τοῦ πολεμιστῆ, τὸ δεύτερο θεατρικὸ ἔργο τοῦ Ἴψεν, γραμμένο τὸν προηγούμενο χειμῶνα, ὅπου ἀκολουθεῖ τὸν Ἔλενσλέγκερ δραματοποιῶντας τὸν τρόπο τῶν Βίκινγκ· παράλληλα ἔγραψε τὸ ἡμιτελές: Ὁ ἀγριόγαλος τοῦ Γιούστενταλ (πρώτη ἐπεξεργασία τῆς πλοκῆς τοῦ Ὄλαφ Λίλιεκρανς).

1856 – Ἐπιτυχία στὴν πρεμιέρα τῆς «Γιορτῆς στὸ Σούλχαουγκ»· ἐργασία στὸν «Ὄλαφ Λίλιεκρανς»· γνωριμία μὲ Σουζάνα Τόρεσεν

Ἐπιτέλους ἦρθε ἡ πρώτη ἐπιτυχία τοῦ Ἴψεν ἐπὶ σκηνῆς μὲ τὴ Γιορτὴ στὸ Σούλχαουγκ (02/01/1856), ξανά στὸ Μπέργκεν, ποὺ ἀναπτέρωσε τὸ ἠθικό του. Παράλληλα ἐργάστηκε γιὰ τὸν Ὄλαφ Λίλιεκρανς καὶ γνώρισε τὴ μετέπειτα σύζυγό του Σουζάνα Τόρεσεν.

Portrett av Suzannah Ibsen - no-nb digifoto 20150709 00002 bldsa ib1b1003.jpg
Σουζάνα Τόρεσεν. By Creator:J. LeebNational Library of Norway, Public Domain, Link