fbpx

Ἡ Ρώμη…

[Ἱστορικὸ σημείωμα τοῦ Θεοδόση Ἀγγ. Παπαδημητρόπουλου γιὰ τὸν Κατιλίνα, σελ. 44.]

Ἡ Ρώμη, μετὰ ἀπὸ δυὸ αἰῶνες νικηφόρων πολέμων καὶ κατακτήσεων, βρισκόταν πιὰ τὸν 1o αἰῶνα π.Χ. στὸ μεταίχμιο: Ἢ θὰ συνέχιζε ὡς πόλις-κράτος νὰ ἐξουσιάζῃ Ἰταλοὺς συμμάχους καὶ κτήσεις, ἢ θὰ μεταλλασσόταν ἐσωτερικά, γιὰ νὰ καταστῇ οἰκουμενικὴ ὀντότητα ὅπου ἡ στρατιωτικὴ δύναμη θὰ φρόντιζε τὰ σύνορα ἐγγυόμενη τὴν ἐσωτερικὴν εἰρήνη. Ἦταν σαφές πὼς τὸ παληὸ καθεστώς, κατὰ τὸ ὁποῖο ἡ Σύγκλητος ἄτυπα βρισκόταν πίσω ἀπὸ κάθε σημαντικὴ ἀπόφαση, δέν λειτουργοῦσε πλέον. Ὁ πολιτικὸς λόγος τῶν ἀριστοκρατῶν δέν ἔφτανε γιὰ νὰ διοικηθῇ ἡ τεράστια ἐπικράτεια. Μοιραῖα, ἡ ἰσχὺς ἄρχισε νὰ συγκεντρώνεται στὰ χέρια λίγων, καθὼς κι ὁ πλοῦτος. Ἀνέμπνευστος, ἕρμαιο τῶν ἰσχυρῶν καὶ χρεοκοπημένος, ὁ ρωμαϊκὸς λαός – ὑποβιβασμένος πιὰ σ᾿ ὄχλο – ἦταν ἕτοιμος ν᾿ ἀκούσῃ καὶ ν᾿ ἀκολουθήσῃ καθέναν ποὺ τοῦ ὑποσχόταν τὴν πρότερη εὐμάρεια…

Ἀπὸ τὴν Εἰσαγωγὴ τοῦ «Κατιλίνα»

Μὲ τὸ δρᾶμα: Κατιλίνας ξεκίνησα τὴ σταδιοδρομία μου ὡς συγγραφέας· γράφτηκε τὸ χειμῶνα τοῦ 1848-9, ὅταν ἤμουν εἰκοσιενὸς ἐτῶν.

Ἐν μέσῳ προετοιμασίας γιὰ τὶς ἐξετάσεις μου, ὁπότε καὶ διάβασα τὴ Συνωμοσία τοῦ Κατιλίνα τοῦ Σαλλουστίου καὶ τοὺς Κατὰ Κατιλίνα λόγους τοῦ Κικέρωνος. «Καταβρόχθισα» τοῦτα τὰ ἱστορικὰ τεκμήρια καί, ὕστερ᾿ ἀπὸ λίγους μῆνες, τὸ δρᾶμα μου ἔστεκε ἕτοιμο… Ὅπως θὰ φανῇ μές στὸ βιβλίο, δέ συμμερίστηκα τότε τὴ σύλληψη τῶν δύο ἀρχαίων Ρωμαίων συγγραφέων ὅσον ἀφορᾷ στὸ χαρακτῆρα καὶ τὴν ὅλη πολιτεία τοῦ Κατιλίνα· καὶ σήμερ᾿ ἀκόμα τείνω νὰ πιστέψω πὼς κάτι μεγάλο καὶ σημαῖνον ἐνυπῆρχε στὸν ἄνθρωπο κατὰ τοῦ ὁποίου ὁ Κικέρων, ὁ πείσμων ἐκφραστὴς τῆς πλειοψηφίας, δέν ἔκρινε σκόπιμο νὰ ἐπιτεθῇ, ὡσότου ἐπῆλθε πλέον μιὰ τέτοια ἀλλαγὴ ποὺ πιὰ ἀτιμωρητί νὰ προχωράῃ σ᾿ ἐχθροπραξίες!.. Ἂς θυμόμαστε πὼς ἐλαχίστων ἱστορικῶν προσώπων ἡ φήμη βρίσκεται περισσότερο στὰ χέρια τῶν ἐχθρῶν τους ἀπ᾿ ὅσο τοῦ Κατιλίνα.

Τὸ δρᾶμα μου γράφτηκε τὶς νυχτερίνες ὧρες -τὶς ἐλεύθερες γιὰ μελέτη ποὺ ἔπρεπε στὴν πραγματικότητα νὰ κλέβω ἀπ᾿ τὸ ἀφεντικό μου, ἕναν καλὸ κι ἀξιοσέβαστο ἄνθρωπο ἀφοσιωμένο ψυχῇ τε καὶ σώματι στὴν ἐπιχείρησή του..- ἀπὸ κεῖνες τὶς κλεμμένες ὧρες, ἕβρισκα κατόπιν στιγμοῦλες γιὰ νὰ γράψω ποίηση!.. Δέν ὑπῆρχε ἄλλος χρόνος ἀπ᾿ τὴ νύχτα· ἴσως, γι᾿ αὐτό, σχεδὸν ὁλάκερη ἡ δράση ἐκτυλίσσεται μές στὴ νύχτα.

Γιὰ τὴν ἔκδοση τοῦ ἱστορικοῦ δράματος, βλ. ἐδῶ.

Ἀνάγνωση ἀπὸ τὴν Εἰσαγωγή. Διαβάζει ὁ μεταφραστής-ἠθοποιὸς Θεοδόσης Ἀγγ. Παπαδημητρόπουλος.

Ἀπὸ τὴν ἀνάλυση γιὰ τὸν «Κατιλίνα»

[Τοῦ μεταφραστῆ καὶ σχολιαστῆ τοῦ Ἴψεν, Θεοδόση Ἀγγ. Παπαδημητρόπουλου:]

Τὸ ἔργο ἐκθέτει τὴ σχέση τοῦ ἑνός – τοῦ ἡγέτη – μὲ τὸ πλῆθος ποὺ τὸν ἀκολουθεῖ, καὶ τὰ καταφέρνει καλὰ κι ἀποκαλυπτικώτατα, μάλιστα, στιγμές-στιγμές: Ὁ ΚΑΤΙΛΙΝΑΣ θἄθελε νὰ πιστέψῃ τὶς πατροπαράδοτες ἀξίες ποὺ ἐπισείει στοὺς συντρόφους του κατὰ τὴ Β΄ πράξη στὴν ταβέρνα, ἀλλὰ καταλαβαίνει πὼς καμμιά σχέση δὲν ἔχουν μὲ τὴν ἐποχή του κι ἀμφιβάλλει τὴν ἴδια στιγμὴ ποὺ τὶς ἐκφέρει, γιὰ τὴν ἀποτελεσματικότητά τους. Ἀλήθεια, λίγοι πολιτικοὶ στὰ πρῶτα χρόνια τοῦ 21 ου αἰώνα ἔπεσαν στὴν παγίδα αὐτῆς τῆς ἐσωτερικῆς διβουλίας;.. Τὸ πλῆθος, δικαίως, θέλει ν᾿ ἀνανήψῃ οἰκονομικά, ἀλλὰ ἔχει φτάσει σὲ τέτοιο σημεῖο πνευματικῆς κατάπτωσης, ὥστε λατρεύῃ τὴν εὔκολη ζωὴ ὡς «τελείωση τῆς ἀνθρώπινης φύσης» μὲ χρέη ποὺ προφανῶς θὰ διαγραφοῦν (αὐτό ἐπιποθεῖ). Λίγοι λαοὶ τοῦ σημερινοῦ εὐρωπαϊκοῦ Νότου δὲν ἔχουν καταντήσει ἐκεῖ; Βορειοευρωπαῖοι δὲ «φλερτάρουν» ἐν κρυπτῷ καὶ παραβύστῳ μαζὶ μὲ τὴν κατεδαφιστικὴ ἰδέα;..

Γιὰ τὴν ἔκδοση τοῦ ἱστορικοῦ δράματος, βλ. ἐδῶ.

Ἀπὸ τὴν εἰσαγωγὴ τοῦ «Κατιλίνα»

Ὁ Ἑρρῖκος Ἴψεν περιγράφει τὶς συνθῆκες δημιουργίας τοῦ δράματος. Διαβάζει ὁ μεταφραστής-ἠθοποιὸς Θεοδόσης Ἀγγ. Παπαδημητρόπουλος.

Νικητής τὸ φῶς!..

Νικητής εἰναι τὸ φῶς!
Μεγάλη, ἔνδοξη
προβάλλει ἡ μέρα!

Ἑρρῖκος Ἴψεν, Κατιλίνας, Γ΄ πράξη
μετάφραση: Θεοδόσης Ἀγγ. Παπαδημητρόπουλος