fbpx

Περὶ τοῦ Κεκαυμένου

Ἐκ τοῦ σχολιασμοῦ ἐν Κεκαυμένῳ τοῦ Ἑρρίκου Ἴψεν, κείμενον-μετάφρασις-σχολιασμός-ἑρμηνεία: Θεοδόσης Ἀγγ. Παπαδημητρόπουλος, ἐκδόσεις ΘΑΠ, ἐν Ἀνθούσῃ Μεσσηνίας 2023, σελ. 9.

Ἡ τραγῳδία τὸ τοῦ ἥρωος ὄνομα ἐπιγέγραπται. Νορβηγικὴ λέξις Brand κατ᾽ ἔτυμον ἀνάγεται εἰς ἀρχαιοσκανδιναυϊκὸν ὄνομα brandr μετὰ τριπλῆς σημασίας: (α΄) πῦρ/πυρετικός (παράβαλε πυρφόρος/φλόγινοςΓένεσις Γ΄ 24)· (β΄) καύσιμος ὕλη· (γ΄) ῥομφαία. Δειχθήσεται ἐν σχολίοις τὸ δῆλον ἐπιλογῆς ὑπὸ τοῦ ποιητοῦ, ἐπεὶ αἱ τρεῖς αὗται ἔννοιαι καὶ ποιότητες συνιστᾶσι τὸ τοῦ ἥρωος ἦθος καὶ βεβαιοῦσι τὴν λέξιν (διὸ καὶ τοιοῦτο κόσμημα ἐπ᾽ ἐξωφύλλου). Ὁ ἐξελληνισμὸς ἀνασύρει τὸ πλησιέστερον μαρτυρούμενον ἐν τῇ ἡμετέρᾳ Παραδόσει, προτάσσων τὴν δευτέραν ἐκ τῶν τριῶν ἔννοιαν, τὴν τοῦ προσωπικοῦ μαρτυρίου καὶ τῆς ἰωβείου καρτερίας ἐν καύμασιν (Ἰὼβ Λ΄ 30).

Οὐ δύναται…

[Ἐκ τοῦ ἰψενικοῦ Κεκαυμένου (= Brand), πρᾶξις Β΄· μετάφρασις Θεοδοσίου Ἀγγ. Παπαδημητροπούλου.]

Han kan ej leve, tør ej dø;
Οὐ δύναται ζῆν, οὐ τολμᾷ ἀποθανεῖν·
med Liget ligger han i Favn
μετὰ τοῦ πτώματος ἐν ἀγκάλῃ αὐτοῦ κεῖται
og skriger paa den ondes Navn!
καὶ τὸν δυσώνυμον κράζει!

Βάθος

[Ἐκ τοῦ ἰψενικοῦ Κεκαυμένου (= Brand), πρᾶξις Ε΄· μετάφρασις Θεοδοσίου Ἀγγ. Παπαδημητροπούλου.]

I slig en Stund
Ἐν τοιαύτῃ ὥρᾳ
​en lodder ej sin egen Bund;
οὐδεὶς ἑαυτοῦ πυθμένα βυθομετρεῖ·
hvert Dyb et dybere har under;
πᾶν βάθος ἕτερον βαθύτερον ὑπέχει·
en vil, en viger og en stunder!
εἷς ἐθέλει, ἕτερος ἀρνεῖται καὶ τρίτος χρονοτριβεῖ!

Ῥομφαία ὀρθή

[Ἐξ ἰψενικοῦ ποιήματος Ἐν ἐκθέσει πινάκων ΙΓ΄:]

Min Barndoms Eden blev lukket og stængt,
Νεότητος ἐμῆς Ἐδὲμ ἀποκεκλεισμένη,
Og jeg stod udenfor Gjærdet;
καὶ ἵσταν ἀπέναντι τοῦ παραδείσου τρυφῆς·
Min Confirmationsdragt paa Væggen hængt, –
ἔνδυσις ἐν βαπτίσει, τοίχῳ κεκρεμασμένη..-
Ak, det var Ceruben med Sverdet!
ἆ, χερουβὶμ ἦν μετὰ τῆς ῥομφαίας ὀρθῆς!

[Ψηφιδωτὸν ἐκ Παλέρμου Σικελίας, μέσα ΙΒ΄ αἰῶνος: emisit Adam de paradiso Deus et posuit cherup costudem cum flameo gladio = ἐξέβαλεν Ἀδὰμ ἐκ παραδείσου Θεὸς καὶ ἔταξε χερουβὶμ μετὰ φλογίνης ῥομφαίας.]

Solhaug

Ἀπὸ τὴν Γιορτὴ στὸ Σούλχαουγκ τοῦ Ερρίκου Ἴψεν, μετάφρασι-σχολιασμός: Θεοδόσης Ἀγγ. Παπαδημητρόπουλος, ἐκδόσεις ΘΑΠ, Ἀθήνα 2019, σελ. 46, ὑπ. 52.

Ἡ ἐτυμολογία τοῦ τίτλου στὸ δρᾶμα ἔχει ὡς ἑξῆς: Solhaug < sol [= ἥλιος] + haug [= λόφος]· πιθανὲς ἑλληνικὲς ἀποδόσεις: Ἡλιόλοφος/Λιακόλοφος.