fbpx

Ἱστολόγιο

Πουθενά εἰρήνη στὴν καρδιά…

Ἀπὸ τὴν Λαίδη Ἴνγκερ τοῦ Ἔστρωτ τοῦ Ερρίκου Ἴψεν, μετάφρασι-σχολιασμός: Θεοδόσης Ἀγγ. Παπαδημητρόπουλος, ἐκδόσεις ΘΑΠ, Ἀθήνα 2019, σελ. 42.

Ἡ Λαίδη τοῦ Ἔστρωτ κάθεται στὸν πύργο
πλούσια τυλιγμένη μές σὲ γοῦνα,
σὲ βελοῦδο μέσα καὶ σ᾽ ἐρμίνα.
Χρυσοκόκκινες οἱ πέρλες στὰ μαλλιά,
μὰ πουθενά εἰρήνη στὴν καρδιά…

Λεπτομέρεια ἐκ τοῦ πίνακος τοῦ Λεονάρδου Ντὰ Βίντσι: Λαίδη μ’ ἑρμίνα.

Τὸ κλαδὶ καὶ ἡ θηλειά

Ἀπὸ τν ἀγριόπαπια τοῦ Ερρίκου Ἴψεν, μετάφρασι-σχολιασμός: Θεοδόσης Ἀγγ. Παπαδημητρόπουλος, ἐκδόσεις ΘΑΠ, 3η ἔκδοση, Ἀθήνα 2019, σελ. 198, ὑπ. 158:

Ἂν ἡ ΧΕΝΤΒΙΓΚ συμβολίζει τὸν Ἰησοῦ Χριστὸ ποὺ σταυρώθηκε (γιὰ τίς «ἁμαρτίες» τῆς ΓΚΙΝΑΣ καὶ τοῦ ΓΙΑΛΜΑΡ), ὁ ΓΚΡΕΓΚΕΡΣ εἶν᾽ ὁ Ἰούδας ποὺ μὲ τὰ λόγια του ὑποσκάπτει τὴν εἰρήνη τῶν Ἔκνταλ· μὲ τὴν ἄκαμπτη στάση καὶ τὴν ξεροκεφαλιά του προδίδει τὴν ἴδια τὴ ζωή. Ἡ δική του αὐτοκτονία δὲ συμβαίνει ὅμως ἀκαριαῖα – ὅπως τοῦ Ἰσκαριώτη –, ἀλλ᾽ ἀργὰ καὶ βασανιστικά λόγῳ τοῦ ἐνδιαφέροντός του γιὰ κάποιον ἄλλον -τὸν ΓΙΑΛΜΑΡ καὶ τὴν οἰκογένειά του (πρβλ σελ. 217). Ὁ ἴδιος ὁ ΓΚΡΕΓΚΕΡΣ αἰσθάνεται ἀπὸ νωρὶς στὸ ἔργο πὼς πάει νὰ συναντήσῃ τὸ θάνατό του (ἴδε τὸ διάλογο μὲ τὸν πατέρα του στὸ τέλος τῆς Γ΄ πράξης) ποὺ ἀκόμα μαρτυρικώτερα γιὰ κεῖνον δέ συμβαίνει μές στὸ ἔργο (ὡς ἀναποδογυρισμένος ΜΠΡΑΝΤ δέ νοιώθει τὴν ἄγρια χιονοστιβάδα νὰ τὸν καταπλακώνῃ). Λόγῳ φανατισμοῦ, ἀδυνατεῖ νὰ ἐννοήσῃ ὅτι ὁ καθένας θαὔρῃ τὴν ἐλευθερία μοναχός του -μὲ τὸν τρόπο ποὺ τοῦ ἐπιβάλλει ἡ δική του ἰδιοσυγκρασία. Ἡ χοντροκοπιά του διέλυσε ἕνα σπίτι καὶ στοίχισε μιὰ παιδικὴ ζωή. Τώρα τοῦ μένει τὸ κλαδὶ καὶ ἡ θηλειά…

Ἰούδας Ἰσκαριώτης. Μοναστήριο Προφήτου Ἠλία. Στροπὲτς Βουλγαρίας.

Τὸ λουλουδάκι τοῦ βουνοῦ

Ἀπὸ τὴν πρώτη μορφὴ τοῦ Ὄλαφ Λίλιεκρανς: Ὁ ἀγριόγαλος στὸ Γιούστενταλ τοῦ Ερρίκου Ἴψεν, μετάφραση-σχολιασμός: Θεοδόσης Ἀγγ. Παπαδημητρόπουλος, ἐκδόσεις ΘΑΠ, Ἀθήνα 2020, σελ. 198.

ΑΛΦΧΙΛΝΤ:
Τὸ λουλουδάκι τοῦ βουνοῦ, ἐσὺ καλά τὸ ξέρῃς,
αὐτὸ π᾽ ἀνθίζει γαλανὸ στὰ πόδια τῆς ἐλάτης…
ΜΠΓΙΕΡΝ:
Καὶ βέβαια τὸ ξέρω ᾽γώ…
ΑΛΦΧΙΛΝΤ:
Τὸ δειλινὸ σὰν πέφτῃ,
μεγάλο φῶς στὴν κορυφὴ ποὺ τότε λάμπει πάνω
τὰ φύλλα κεῖ φωτίζοντας· καὶ ἡ μεγάλη λάμψη
ὅλα παρέα τὰ μικρὰ τὰ περιλούζει κείνη.
Ὁ μικρανθὸς τὸ χαίρεται -χαρὰ μεγάλη παίρνει!
Μὰ μὲ τὴ νύχτα ἀλίμονο τὰ πάντα πάνω φεύγουν,
καὶ τὸ λουλούδι εἰναι λειψὸ μὲ τὴ χαρὰ παρμένη·
διπλώνει αὐτὸ τὰ φύλλα του κι ἀρχίζει κι ὅλο κλαίει…

Χάραλ Σούλμπεργκ. Χειωνιάτικη νύκτα στὸ Ροντάνε. 1914.

Στὴν ἐκκλησιὰ τοῦ Φιάρε…

Ἀπὸ τὸ ἔπος Τέριε Βίγκεν τοῦ Ἑρρίκου Ἴψεν, μετάφρασι-σχολιασμός: Θεοδόσης Ἀγγ. Παπαδημητρόπουλος, ἐκδόσεις ΘΑΠ, Ἀθήνα 2021, σελ. 71.

Στὴν ἐκκλησιὰ τοῦ Φιάρε κάποιο τάφον εἶδα
σὲ σημεῖο ποὺ τὸ ἔπιανε ὁ ἀγέρας
κ᾽ ἦταν ἀφρόντιστος, στὸ χῶμα βυθισμένος,
ἀλλὰ τὸ μαυροσάνιδο στεκόταν –
ἦταν πάνω λευκογραμμένο: Thærie Wiighen
μὲ τὴ χρονιὰ ποὺ τὸ κακό συνέβη…
Βρισκότανε στὸ καῦμα τοῦ ἥλιου, μές στὸ ἀγέρι·
μεγάλωναν σκληρὰ κι ἀτίθασα τὰ χόρτα
καί, στὸ ἀνάμεσον, ἄγρια λουλούδια.

Σχέδιο τοῦ Χριστιανοῦ Κρὸγκ γιὰ τὸ ἔπος.

Ἡ δρῦς στὴν καρῖνα

Ἀπὸ τὸ ἱστορικὸ δρᾶμα Οἱ μνηστῆρες τοῦ θρόνου τοῦ Ἑρρίκου Ἴψεν, μετάφρασι-σχολιασμός: Θεοδόσης Ἀγγ. Παπαδημητρόπουλος, ἐκδόσεις ΘΑΠ, Ἀθήνα 2021, σελ. 158.

Δύναται ἕνας ἄνδρας νὰ λάβῃ τὴν θεία κλῆσιν ἐξ ἄλλου, ὅπως ἕνας παίρνει ὅπλα καὶ χρυσὸν ἀπὸ τὸν πεσμένο του ἐχθρό; Δύναται ἕνας μνηστὴρ τοῦ θρόνου νὰ λάβῃ τὸ βασιλικὸ ἔργο ἐπάνω του ὅπως ρίχνει τὸν βασιλικὸ μανδύα; Ἡ δρῦς, ποὺ προτιμᾶται στὴν ναυπηγικὴ γιὰ τὴν καρῖνα, δύναται νὰ
εἰπῇ: Ἐγὼ θέλω νὰ γίνω τὸ κατάρτι στὸ πλοῖο, ἐγὼ θέλω νὰ λάβω τὴν θέση τῆς ἐλάτης, νὰ δείχνω ψηλὰ λεπτὴ καὶ λαμπερή, νὰ ἔχω χρυσῆ κορυφὴν ἐπάνω μου, νὰ προβάλλω μὲ τὸ λευκό, τὸ φουσκωμένο τὸ ἱστίο στὴν λάμψη τοῦ ἡλίου καὶ νὰ φαίνωμαι πάνω στὸ κατάστρωμα ἀπὸ μακριὰ γιὰ τὰ πλήθη;..
῎Οχι, ὄχι, βαρὺ ροζιασμένε κορμὲ δρυός, ἡ θέση σου εἶναι στὴν καρῖνα· ἐκεῖ θὰ εὑρίσκεσαι καὶ θὰ χρησιμεύῃς, σιωπηλὸς καὶ ἄφαντος γιὰ κάθε μάτι πάνω τὴν ἡμέρα..- ἐσὺ εἶσαι, γιὰ νὰ μή ἀναποδογυρίσῃ τὸ πλοῖο στὴν καταιγίδα· τὸ κατάρτι μὲ τὴν χρυσῆ του τὴν κορυφὴ καὶ μὲ τὸ φουσκωμένο του ἱστίο πρέπει ὅμως νὰ τραυάῃ κατὰ τὸ νέο, κατὰ τὸ ἄγνωστο, κατὰ τὴν μακρινὴν ἀκτὴ καὶ κατὰ τὴν σάγκα ποὺ θὰ ἔλθῃ!