Θεοδόσης Ἀγγ. Παπαδημητρόπουλος

Ἰδού ὁ ἄνθρωπος!

Γιὰ τὴν πορεία τοῦ δημιουργοῦ

Ἑρρίκου Ἴψεν (Henrik Ibsen)

Πολυμεσικὸ χρονολόγιο

Τίτλος χρονολογίου ἀπὸ Κατὰ Ἰωάννην ΙΘ΄ 5.

At leve er – krig med trolde
Ζῶντας -πολεμᾶς μὲ δαίμονες
i hjertets og hjernens hvælv.
στοῦ νοῦ καὶ τῆς καρδιᾶς τὸ κάστρο.
At digte, – det er at holde
Δημιουργῶντας -καλεῖς νἀρθῇ
dommedag over sig selv.
ἐπάνω σου τῆς Κρίσεως ἡ Ἡμέρα.

Ἕνας στίχος· βλ. HISeDigte.

trold-τρόλλ: Δαιμονικὰ πλάσματα τῆς Σκανδιναβικῆς παράδοσης.

Γιὰ νὰ μ᾽ ἐννοήσετε πλήρως, πρέπει νὰ γνωρίσετε τὴ Νορβηγία! Ἡ μεγαλοπρεπής, ἀλλ᾽ αὐστηρή, Φύση [] κ᾽ ἡ ἀπομόνωση [] – τὰ [] σπίτια ἀπέχουν μίλια μεταξύ τους – κάνουν τοὺς ἀνθρώπους ἐκειπάνω νὰ μή νοιάζωνται ὁ ἕνας γιὰ τὸν ἄλλον, ν᾽ ἀσχολοῦνται μονάχα μὲ τὸν ἑαυτό τους, νἆναι στοχαστικοί, σοβαροὶ καὶ μελαγχολικοί -ἐπιφυλακτικοί… [] Καθένας στὴν πατρίδα κ᾽ ἕνας φιλόσοφος! Κ᾽ οἱ μεγάλοι, σκοτεινοί χειμῶνες μὲ τὰ σπίτια κυκλωμένα ἀπὸ ἀδιαπέραστη ὁμίχλη..- μακάρι νἄβλεπαν περισσότερο τὸν ἥλιο!

Ἀπὸ συνομιλία τοῦ Ἴψεν μὲ τὸν Felix Philippi: Mein Verkehr mit Henrik Ibsen στὴ Neue Freie Presse, Wien, ἀριθμὸς φύλλου 13.713, Δευτέρα 27/10/1902.


Τὸ σημερινὸ Βασίλειο τῆς Νορβηγίας ἀποτελεῖται ἀπὸ τὸ δυτικὸ κομμάτι τῆς Σκανδιναβικῆς χερσονήσου -τὸ βορειότερο ἄκρο τῆς Εὐρώπης· σημαντικὸ μέρος του βρίσκεται πάνω ἀπ᾽ τὸν Ἀρκτικὸ Κύκλο, ὅμως οἱ πλέον κατοικημένες περιοχὲς εἶναι οἱ νοτιώτερες. Οἱ χειμῶνες μὲ τὶς μακρὲς νύχτες, τὸ ἰδιαίτερο ψῦχος, καθὼς κ᾽ ἡ ἕβδομη μεγαλύτερη στὸν κόσμο ἀκτογραμμή, λόγῳ τῶν συνεχῶν ἐσοχῶν τῆς θάλασσας στὴ στεριὰ μὲ κρημνώδεις πλαγιὲς ἑκατέρωθεν καὶ βαθειά νερὰ μέσα τους: τῶν φιόρδ (fjord), ὁρίζουν ἀδήριτα τὴν ἐκεῖ ζωή.

Τὸν 8ο -10ο αἰῶνα, ἡ εὐρύτερη Σκανδιναβικὴ χερσόνησος ἀποτέλεσε τὴν ἑστία τῶν πολεμόχαρων, γενναίων καὶ ναυτικώτατων Βίκινγκς πού, διασχίζοντας θάλασσες κι ἀνάποδα τὰ ποτάμια, φτάσανε ὥς τὴν περιοχὴ τοῦ Κίεβου στὴ Ρωσία, ἰδρύοντας ἐκεῖ μάλιστα τὸν πρόδρομο τοῦ σύγχρονου Ρωσικοῦ κράτους, καὶ τὴ Βινλανδία στὴ Βόρεια Ἀμερική. Μὲ τ᾽ ὄνομα: Νορμανδοί (< ἀρχαιοσκανδιναβικὰ norðmaðr = ἄνδρας τοῦ Βορρᾶ) γίνανε τὸ φόβητρο σ᾽ ὁλόκληρη τὴν ἠπειρωτικὴ καὶ νησιωτικὴ Εὐρώπη· πόλεις μεγάλες κι αὐτοκρατορίες μάθανε τὴ δύναμη καὶ τὴ γενναιότητά τους, ὅπως τὸ Βυζάντιο μὲ τὸν κατακτητὴ Ροβέρτο Γυισκάρδο καὶ τοὺς Βάραγγους μισθοφόρους. Οἱ πληθυσμοί, ποὺ παρέμειναν στὴ χερσόνησο, ἐκχριστιανίστηκαν πλήρως κατὰ τοὺς ἑπόμενους δύο αἰῶνες. Στὴν Ἰσλανδία, ποὖχε ἐποικιστῆ μεταξὺ 870-930 ἀπὸ Νορβηγούς, λόγῳ τῆς ἀπομονωμένης της φύσης, περισώθηκαν οἱ ἀρχαιοσκανδιναβικοὶ μῦθοι καὶ θρῦλοι ὡς ἀφηγήσεις: οἱ Σάγκες, καθὼς κ᾽ οἱ ἐπικὲς Ἔντες. Τὸ 19ο αἰῶνα, λόγῳ τῶν ἐθνιστικῶν κινημάτων, οἱ λόγιοι ἐπανῆλθαν στὴν προχριστιανικὴ περίοδο, μελετῶντας την κ᾽ ἐμπνεόμενοι ἀπ᾽ αὐτήν.

Ἡ σύγχρονη Νορβηγικὴ γλῶσσα ἔχει δύο ἐπίσημες γραπτὲς μορφές: τὰ Bokmål (= τὴ γλῶσσα τῶν βιβλίων) καὶ τὰ Nynorsk (= Νεονορβηγικά). Ἡ δεύτερη εἶναι σύγκραση τοπικῶν διαλέκτων· ἡ πρώτη, ἡ ἐξέλιξη τῆς Riksmål (= γλῶσσα τῆς ἐπικράτειας), μορφὴ τῆς Κοινῆς Δανονορβηγικῆς, ἀφοῦ ἡ Νορβηγία ἔμεινε 434 χρόνια ὑπὸ δανικὴ κατοχή. Ἡ Ἰσλανδική, ἡ Νορβηγική, ἡ Δανική, ἡ Σουηδικὴ καὶ ἡ Φεροϊκὴ συναπαρτίζουν τὴ βορειογερμανικὴ οἰκογένεια ἐντὸς τῆς μεγαλύτερης τῶν ἰνδοευρωπαϊκῶν γλωσσῶν. Ὁ Ἴψεν ἔγραψε στὴ Riksmål, ποὺ ἀποτελοῦσε τὸ λόγιο ἰδίωμα τῆς ἐποχῆς του – κάτι ἀντίστοιχο μὲ τὴ δική μας Καθαρεύουσα – χρησιμοποιῶντας κιόλας ἰδιωματικὰ στοιχεῖα κ᾽ εἰσάγοντας νεολογισμούς.

Στὶς μέρες μας, ἡ Νορβηγία διαχειρίζεται σημαντικὸ πλοῦτο λόγῳ τῶν ἐξορύξεων πετρελαίου στὴ Βόρεια Θάλασσα· ἡ κατάσταση ἦταν πολύ διαφορετικὴ στὰ πρῶτα χρόνια τοῦ 19ου αἰώνα: Ἡ οἰκονομία βασιζόταν στὸ ἐξαγωγικὸ ἐμπόριο πρώτων ὑλῶν (ξυλείας) καὶ στὴ ναυτιλία. Ἡ ἐπιβίωση ἦταν δύσκολη, οἱ εὐκαιρίες στὸν πνευματικὸ στίβο ἐξαιρετικὰ περιωρισμένες κ᾽ ἡ θεατρικὴ ζωὴ ὑποβαθμισμένη, προσάρτημα οὐσιαστικὰ τοῦ τότε Δανικοῦ Θεάτρου -καί σ᾽ ἐπίπεδο δημιουργῶν, μὰ καί σ᾽ ἐπίπεδο γλώσσας καὶ δομῶν.

Τὰ σκηνικὰ πρόσωπα μές στὸ χρονολόγιο ἀναφέρονται μὲ κεφαλαῖα καί, παρὰ ταῦτα, τονίζονται γιὰ τὴν ὀρθή τους ἐκφορὰ στὴν Ἑλληνική.

Τὸ ὑλικὸ τοῦ χρονολογίου (μεταφράσεις, σχολιασμός, συσχετίσεις, βιβλιογραφία κ.λ.) ἀντλεῖται ἀπ’ τὴν ἐργασία τοῦ Θεοδόση Ἀγγ. Παπαδημητρόπουλου στὴ σειρὰ Ἴψεν τῶν ἐκδόσεών του· κοντινὴ μορφή του προτάσσεται σὲ κάθε μετάφραση ἰψενικοῦ ἔργου ἀπὸ τὴ Σειρά. 

Διαβάστε τὴν εἰσαγωγή

Χρονολογίες

20/03/1828 – Γέννηση τοῦ Ἑρρίκου Ἴψεν 10/06/1834 – Χρεοκοπία πατέρα Ίψεν 1841 – «Ἕνα ὄνειρο» 03/01/1844 – Φαρμακοποιὸς στὸ Γκρίμσταντ 09/10/1846 – Γέννηση τοῦ πρώτου του παιδιοῦ 1847-9 – Πρώιμα λυρικὰ ποιήματα 12/04/1850 – Τυπώνεται ὁ «Κατιλίνας». 26/09/1850 – «Ὁ τάφος τοῦ πολεμιστῆ» 1851 – «Νόρμα ἢ ἑνὸς πολιτικοῦ ἡ ἀγάπη»/Νορβηγικὸ Θέατρο τοῦ Μπέργκεν 1852 – Ἐκπαιδευτικὸ ταξίδι καὶ «Ἡ Νύχτα τ’ Ἁγιαννιοῦ» 1853 – «Ἡ Λαίδη Ἴνγκερ τοῦ Ἔστρωτ» 1855 – «Ἡ γιορτὴ στὸ Σούλχαουγκ» 1856 – Ἐπιτυχία στὴν πρεμιέρα τῆς «Γιορτῆς στὸ Σούλχαουγκ»· ἐργασία στὸν «Ὄλαφ Λίλιεκρανς»· γνωριμία μὲ Σουζάνα Τόρεσεν. 1857 – Πρεμιέρα «Ὄλαφ Λίλιεκρανς»· πρόσληψη στὸ Νορβηγικὸ Θέατρο τῆς Χριστιανίας. 1858 – Γάμος μὲ Σουζάνα Τόρεσεν κ’ ἔκδοση τῶν «Πολεμιστῶν στὸ Χέλγκελαντ» 23/12/1859 – Γέννηση τοῦ Σίγκουρντ 1860-1 – Δύσκολα χρόνια 31/12/1862 – «Ἡ κωμῳδία τοῦ Ἔρωτα» Ὀκτώβριος 1863 – «Οἱ μνηστῆρες τοῦ θρόνου» 1864 – Ἀναχώρηση ἀπὸ τὴ Νορβηγία 15/03/1866 – «Μπράντ» 14/11/1867 – «Πέερ Γκύντ» 1869 – «Ἡ Ἕνωση τῆς Νεότητας» 1870 – Ἐργασία στὸν «Αὐτοκράτορα καὶ Γαλιλαῖο» καὶ στὰ «Στηρίγματα τῆς κοινωνίας» 03/05/1871 – Τελευταῖα λυρικὰ ποιήματα 1872 – Ἐξακτίνωση στὸ ἐξωτερικό 16/10/1873 – «Αὐτοκράτορας καὶ Γαλιλαῖος» 1874 – Μουσικὴ γιὰ τὸν «Πέερ Γκύντ» 1875 – Μετακόμιση στὸ Μόναχο 1876 – Ἐπιτυχία στὸ ἐξωτερικό
Προηγούμενο
Ἑπόμενο

20/03/1828 – Γέννηση τοῦ Ἑρρίκου Ἴψεν

Ἑρρῖκος (Χένρικ) Γιόχαν Ἴψεν γεννήθηκε στὶς 20 Μαρτίου 1828 στὸ Σίεν, μικρὸ ἐξαγωγικὸ λιμάνι ξυλείας, ἑκατὸν πενήντα χιλιόμετρα νοτιοδυτικὰ τῆς Χριστιανίας (τοῦ σημερινοῦ Ὄσλο). Ἦταν τὸ δεύτερο ἀπ᾽ τά, συνολικὰ ἕξι, παιδιὰ τοῦ Κνοὺτ καὶ τῆς Μάριχεν, τὸ γένος Ἄλτενμπουργκ· τ᾽ ὄνομα τῆς μεγαλύτερής του ἀδερφῆς, Χέντβιγκ-Κατερίνας, θἄμενε στὴν Ἱστορία τοῦ Δυτικοῦ Πνεύματος, ὡς ἕν᾽ ἀπ᾽ τὰ κύρια πρόσωπα τῆς Ἀγριόπαπιας. Ὅπως γράφει ὁ ἴδιος στὸ αὐτοβιογραφικὸ πεζὸ Παιδικὲς μνῆμες (1881): Τὸ Σίεν ἦταν, τὰ παιδικά μου χρόνια, μιὰ πολύ χαρούμενη πόλη μὲ σημαντικὴ κοινωνικὴ ζωή -κάτι πολύ διαφορετικὸ ἀπ᾽ ὅ,τι θὰ κατέληγεγιὰ μένα⟩…

Skien sentrum sett fra havna.jpg
Ἄποψη τοῦ Σίεν, CC BY-SA 3.0, Lenke

10/06/1834 – Χρεοκοπία πατέρα Ίψεν

Ἕξι χρόνια ἀργότερα (10/06/1834), ὁ πατέρας Ἴψεν χρεοκόπησε κ᾽ ἡ οἰκογένεια, ἀναγκαστικά, μετακόμισε σὲ μικρότερο σπίτι στὸ Βένστεπ, κοντὰ στὸ Σιέν. Τὸ γεγονὸς στιγμάτισε τὸ μικρὸν Ἑρρῖκο, ποὺ κουβαλοῦσε τούτη τὴν πατρικὴ κακοτυχία βαρέως ὥς τὸ τέλος τῆς ζωῆς του· ἕνας τρόμος τῆς ἀποτυχίας κι ἀνυποληψίας τὸν κατέλαβε -ἐκεῖνο τὸ βαθύτατο πάθος ποὺ γέννησε πολύ ἀργότερα μορφές, ὅπως τοῦ Β΄ΕΡΛΕ, τοῦ ΑΡΧΙΜΑΣΤΟΡΑ ΣΌΛΝΕΣ, τοῦ τραπεζίτη ΙΩΑΝΝΗ ΓΑΒΡΙΗΛ ΜΠΌΡΚΜΑΝ, καὶ τὸν κατέστησε στὰ στερνά του «κέρβερο» σωστό στὴν ἐποπτεία τῶν οἰκιακῶν ἐξόδων καὶ μανιώδη ἐπενδυτὴ τῶν συγγραφικῶν του δικαιωμάτων…

Venstoep Skien.jpg
Τὸ σπίτι τοῦ Ἴψεν στὸ Βένστεπ. Ἀπὸ τὸν User:MahlumEget verk, Offentlig eiendom, Lenke

1841 – «Ἕνα ὄνειρο»

Τὸ πρῶτο κείμενο τοῦ Ἑρρίκου Ἴψεν:

Σὲ πορεία «πάνω ἀπ᾽ τὴν ἔρημο» ἤμαστε σαστισμένοι, ἀγριεμένοι, ἐξαντλημένοι ἀπ᾽ τῆς νύχτας τὸ σκοτάδι. Σὰν τὸν Ἰακώβ, τὰ χρόνια τὰ παληά, ξαποστάσαμε βάζοντας πέτρα κάτω ἀπ᾽ τὸ κεφάλι μας. Τὸ συντροφό μου τὸν πῆρε σύντομα ὁ ὕπνος· ἐγὼ δέν μποροῦσα νὰ κοιμηθῶ. Τέλος, ἡ κούραση μὲ νίκησε… Τότε, σ᾽ ὄνειρο, στάθηκε ἀποπάνω μου ἄγγελος καὶ μοῦ ᾽πε:

Σήκω κι ἀκολούθα με!

Ποῦ θές νὰ μ᾽ ὁδηγήσῃς σὲ τοῦτο τὸ σκοτάδι;, τὸν ρώτησα.

Ἔλα!, μοῦ ξανάπε. Κι ὅραμα θὰ σοῦ δείξω -τὴν ἀνθρώπινη ζωὴ στὴν Πραγματικότητα καὶ κατὰ τὴν Ἀλήθεια.

Ἔτσι, λοιπόν, ἀκολούθησα..- τρομαγμένος! Καὶ κατηφορίζαμε μὲ βήματα τεράστια, μέχρι ποὺ τὰ βουνὰ μᾶς ὑποκλίνονταν φτειάχνοντας θόλους μεγαλοπρεπεῖς… Ἀποκάτω βρισκόταν πελώρια νεκρόπολη μ᾽ ὅλα τοῦ Θανάτου καὶ τῆς Φθορᾶς τὰ τρομερά σημάδια κ᾽ ἴχνη! Ὁλάκερος κόσμος κείτονταν βυθισμένος· μαζί – ὑπὸ τὴν ἰσχὺν τοῦ Θανάτου – χλομή, ξεθωριασμένη, ἀποσβησμένη δόξα. Πάνω ἀπ᾽ ὅλα τους, ἀχνὸ φῶς τρεμόσβηνε – ἔτσι ζοφερά – στοὺς τοίχους ἐκκλησίας κ᾽ ἕνας λευκοβαμμένος ταφικὸς σταυρὸς δέσποζε στὸ νεκροταφεῖο κ᾽ ἔλαμπε περισσότερο ἀπὸ τὰ λευκὰ τὰ κόκκαλα ποὺ σὲ σειρὲς ἀμέτρητες γεμίζανε τὸν κατασκότεινο τὸ χῶρο. Τὸ θέαμα, ποὺ μοῦ ᾽δειξε ὁ ἄγγελος, μὲ πάγωσε -μὲ τρόμαξε:

Νά, δές: τὰ πάντα ματαιότης.

Ἔπειτα ἀκούστηκε βροντή, ἀδύναμο προανάκρουσμα καταιγίδας καὶ στεναγμὸς μυριόστομος καὶ πένθιμος,.. ὡσπὄγινε βοερή θύελλα -οἱ νεκροὶ ἁπλώνανε τὰ χέρια καταπάνω μου… καί – μὲ μιὰ κραυγή! – ξύπνησα ἀπὸ τὴν παγερὴ δροσιὰ τῆς νύχτας…

[Τὸ κείμενο μεταφράζεται στὴ Γιορτὴ στὸ Σούλχαουγκ, σελ. 58, ὑπ. 77.]

El sueño de Jacob, por José de Ribera.jpg
By Jusepe de RiberaGalería online, Museo del Prado., Public Domain, Link

03/01/1844 – Φαρμακοποιὸς στὸ Γκρίμσταντ

Νεαρὸς πιά, ἔφυγε γιὰ τὸ Γκρίμσταντ, ὥστε νὰ ἐργαστῇ ὡς μαθητευόμενος φαρμακοποιός. Ἐκεῖ ἡ μοναξιά, μακριὰ ἀπ᾽ τὸ οἰκογενειακὸ περιβάλλον, ὑπῆρξε καταλυτικὴ ἐμπειρία γιὰ τὸ γενικώτερο ἔργο του. Διάβασε Κίρκεγκωρ, Ἔλενσλέγκερ, Σαίξπηρ, τἩ Συνωμοσία τοῦ Κατιλίνα τοῦ Σαλλούστιου καὶ τοὺς ρητορικοὺς Κατὰ Κατιλίνα λόγους τοῦ Κικέρωνα.

Ὁ Α΄ κατὰ Κατιλίνα λόγος τοῦ Κικέρωνος, ἀναγνωσμένος στὰ Λατινικά.

09/10/1846 – Γέννηση τοῦ πρώτου του παιδιοῦ

Στὴν περίοδο τῆς μαθητείας πρωτογνώρισε καὶ τὸν ἔρωτα στὸ πρόσωπο τῆς ὑπηρέτριας Ἔλσε Σόφι πού, κάμποσο καιρὸ ὕστερα, γέννησε τό «νόθο» παιδὶ τοῦ Ἴψεν: τὸν Χὰνς Γιάκομπ Χένρικσεν (09/10/1846). Στὸ δραματικὸ πρόσωπο τοῦ ΔΙΑΒΟΛΟΠΑΙΔΟΥ (ποὺ τὸ σέρνει μαζί της Η ΓΥΝΑΙΚΑ ΜΕ ΤΑ ΠΡΑΣΙΝΑ στὴν Γ΄ πράξη τοῦ Πέερ Γκύντ καὶ ξεστομίζει κεῖνο βρισιές, πετῶντας μπουκάλια πάνω στὸν πατέρα του ΠΕΕΡ καὶ φτύνοντάς τον) ἀποτυπώθηκαν οἱ ἐνοχὲς τοῦ δημιουργοῦ γιὰ τὸν παρατημένο γιό του· τὸ ἀπωθημένο μπορεῖ ν᾽ ἀναζητηθῇ καὶ στὸν τραγικὰ ἐξωλοθρευμένο ἀπ᾽ τὴ μάνα του ΝΙΛΣ ΣΤ΄ΕΝΣΣΕΝ στἩ Λαίδη Ἴνγκερ τοῦ Ἔστρωτ.

1847-9 – Πρώιμα λυρικὰ ποιήματα

Ἦρθε κι ὁ καιρός (1847-9) γιὰ τὰ πρώιμα λυρικά του ποιήματα, ἐνῷ στὶς ἐλεύθερές του νυχτερινὲς ὧρες προσπαθοῦσε νὰ ὁλοκληρώσῃ τὸ πρῶτο του θεατρικὸ ἔργο: τὸν Κατιλίνα, μιὰ σαιξπηρικῆς πνοῆς ἱστορικὴ τραγῳδία· συγχρόνως, προετοιμαζόταν γιὰ τὸ ἀπολυτήριο Λυκείου. Τότε γνωρίστηκε μὲ τὸ Χριστόφορο Ντοῦε καὶ τὸν Οὖλε Σούλερουντ, κι ἄρχισε ἡ φιλία τους. Ἡ Γαλλικὴ Ἐπανάσταση τοῦ 1848, ἔτσι ὅπως ἐξαπλώθηκε ἡ φήμη της στὴν Εὐρώπη, ἐπέδρασε βαθύτατα στὴ συνείδησή του· τὰ αἰτήματά της γιὰ οὐσιαστική ἐλευθερία καὶ κοινωνικὴ πρόοδο στάθηκαν ὁδοδεῖκτες στὴν περαιτέρω ἐξέλιξη. Στὰ ρεαλιστικά του δράματα, οἱ ἀπαιτήσεις αὐτὲς εἶν᾽ ἰδιαίτερα ἐμφανεῖς.

Description de cette image, également commentée ci-après
Par Henri Félix Emmanuel Philippoteaux[1], Domaine public, Lien

12/04/1850 – Τυπώνεται ὁ «Κατιλίνας».

Τὸ ἐπόμενο ἔτος (12/04/1850), ὁ Ἴψεν τύπωσε μὲ ψευδώνυμο (Brynjolf Bjarme) τὸν Κατιλίνα· τὰ ἔξοδα ἀνέλαβε ὁ φίλος του Σούλερουντ. Τὸ βιβλίο ἀπέτυχε ἐκδοτικά. Ἄφησε στὴν ἄκρη τὶς συγγραφικές του ἀνησυχίες καὶ πῆγε στὴ Χριστιανία, μὲ σκοπὸ νὰ σπουδάσῃ Ἰατρική, ἀλλὰ δέν τὰ κατάφερε στὶς ἐξετάσεις τῆς Ἀριθμητικῆς καὶ τῶν Ἑλληνικῶν· πρόλαβε, ὅμως, νὰ ζήσῃ τὸ φοιτητικὸ περιβάλλον κι ἀπέκτησε ἐπαφὲς μὲ τὸ νεοσύστατο Νορβηγικὸ ἐργατικὸ κίνημα. Γνωρίστηκε καὶ μὲ τὸν Μπγιέρνστγιέρνε Μπγιέρνσον.

ερρίκος-ίψεν-κατιλίνας-ibsen.gr
Ὁ Κατιλίνας στὴ σειρὰ Ἴψεν.

26/09/1850 – «Ὁ τάφος τοῦ πολεμιστῆ»

Τὸ φθινόπωρο (26/09/1850) πρωτοανέβηκε στὸ Θέατρο τῆς Χριστιανίας Ὁ τάφος τοῦ πολεμιστῆ, τὸ δεύτερο θεατρικὸ ἔργο τοῦ Ἴψεν, γραμμένο τὸν προηγούμενο χειμῶνα, ὅπου ἀκολουθεῖ τὸν Ἔλενσλέγκερ δραματοποιῶντας τὸν τρόπο τῶν Βίκινγκ· παράλληλα ἔγραψε τὸ ἡμιτελές: Ὁ ἀγριόγαλος τοῦ Γιούστενταλ (πρώτη ἐπεξεργασία τῆς πλοκῆς τοῦ Ὄλαφ Λίλιεκρανς).

ερρίκος-ίψεν-ο-τάφος-του-πολεμιστή-ibsen.gr
Ὁ τάφος τοῦ πολεμιστῆ στὴ σειρὰ Ἴψεν.

1851 – «Νόρμα ἢ ἑνὸς πολιτικοῦ ἡ ἀγάπη»/Νορβηγικὸ Θέατρο τοῦ Μπέργκεν

Ἀκολούθησαν (1851) ἄρθρα στὸ περιοδικὸ Manden/Andhrimmer ποὺ ἐξέδιδε ἀνωνύμως μὲ τὸν Πάουλ Μπόττεν Χάνσεν καὶ τὸν Ὤσμουντ Ὄλαφσσον Βίνιε. Συνέγραψε τὴν παρῳδία Νόρμα ἢ ἑνὸς πολιτικοῦ ἡ ἀγάπη, ποὺ ὅμως δέν τὴν συμπεριέλαβε στ᾽ Ἅπαντα, ἂν καὶ περιέχῃ τὸ χαρακτηριστικό του σαρκασμὸ γιὰ τὰ κακῶς κείμενα… Διωρίστηκε συγγραφέας στὸ Νορβηγικὸ Θέατρο τοῦ Μπέργκεν (06/11/1851), ἀργότερα «καθοδηγητής»/σκηνοθέτης, ἐπιφορτισμένος μὲ τὴ διδασκαλία ρόλων. Ἐκεῖ κατέκτησε τὴ μαστοριὰ στὴν ἀνάπτυξη τῶν προσώπων ἀπ᾽ τὰ κατοπινὰ ἔργα καὶ τὴν ἱκανότητα γιὰ λεπτὲς ἀποχρώσεις καὶ χειρονομίες.

ερρίκος-ίψεν-νόρμα-ibsen.gr
Νόρμα στὴ σειρὰ Ἴψεν.
Det norske Theater 1850.jpg
Οἱ πρῶτοι συνεργάτες τοῦ Θεάτρου τοῦ Μπέργκεν. Erik Henning Edvardsen – Own work, CC BY-SA 3.0, Link

1852 – Ἐκπαιδευτικὸ ταξίδι καὶ «Ἡ Νύχτα τ’ Ἁγιαννιοῦ»

Ὁ Ἴψεν ταξίδεψε, γιὰ νὰ συμπληρώσῃ τὴ θεατρική του κατάρτιση, στὸ Ἁννόβερο, τὴν Κοπενχάγη καὶ τὴ Δρέσδη, ὅπου εἶδε σαιξπηρικὰ δράματα (Ἅμλετ, Βασιλιᾶ Λῆρ κ.ἄ.) κ᾽ ἔργα τοῦ Σκρίμπ. Κατὰ τὸ ταξίδι συνέλαβε τὴν ἰδέα γιὰ τἩ Νύχτα τ᾽ Ἁγιαννιοῦ (καλοκαίρι 1852), μιὰ καλογραμμένη νεραϊδοκωμῳδία ποὺ ἐπίσης παρέλειψε στ᾽ Ἅπαντά του. Ἐντυπωσιάστηκε ἀπ᾽ τὴ Μαρία Μαγδαληνὴ τοῦ Χέμπελ (1843), τὸ πέρασμα ἀπ᾽ τὴν παλαιότερη ἀστικὴ τραγῳδία (bürgerliches Trauerspiel) στὸ κοινωνικὸ δρᾶμα ποὺ ἐπιγράφεται: Τραγῳδία σὲ τρεῖς πράξεις, καὶ κλείνει μὲ τὴ φράση: Δέν καταλαβαίνω πιὰ τὸν κόσμο! -ἕνα μοτίβο σύστοιχο μὲ τὸ τέλος τῆς Ἀγριόπαπιας.

ερρίκος-ίψεν-η-νύχτα-τ-αγιαννιού-ibsen.gr
Ἡ νύχτα τ’ Ἁγιαννιοῦ στὴ σειρὰ Ἴψεν.

1853 – «Ἡ Λαίδη Ἴνγκερ τοῦ Ἔστρωτ»

Ἕνα χρόνο μετά (02/01/1853) δόθηκε στὸ Θέατρο τοῦ Μπέργκεν ἡ πρεμιέρα τῆς Νύχτας τ᾽ Ἁγιαννιοῦ -ἀποτυχία. Ὁ Ἴψεν ἔγραψε τἩ Λαίδη Ἴνγκερ τοῦ Ἔστρωτ, ἕν᾽ ἀκόμα ἱστορικὸ δρᾶμα αἱματοβαμμένο καὶ γεμᾶτο μηχανορραφίες, ποὺ ἐκτυλίσσονται κατὰ τὴν κατοχὴ τῆς Νορβηγίας ἀπ᾽ τὴ Δανία -ἴσως τὸ ἰψενικὸ ἔργο μὲ τὴν ἐντονώτερη παρουσία τοῦ στοιχείου τῶν σαιξπηρικῶν ἱστορικῶν δραμάτων καὶ τραγῳδιῶν.

ερρίκος-ίψεν-λαίδη-ίνγκερ-ibsen.gr
Ἡ Λαίδη Ἴνγκερ τοῦ Ἔστρωτ στὴ σειρὰ Ἴψεν.

1855 – «Ἡ γιορτὴ στὸ Σούλχαουγκ»

Ἡ ἀποτυχημένη πρεμιέρα στὸ Μπέργκεν (02/01/1855) τῆς Λαίδης Ἴνγκερ τοῦ Ἔστρωτ ἔρχεται νὰ συμπληρώσῃ τὴν προηγούμενη τῆς Νύχτας τ’ Ἁγιαννιοῦ. Τὸν ἴδιο χρόνο, ὁ Ἴψεν ἔγραψε τἩ γιορτὴ στὸ Σούλχαουγκ ἐμπνεόμενος ἀπ᾽ τὶς ἰσλανδικὲς σάγκες, σὲ μετάφραση τοῦ Νὴλς Ματτίας Πέτερσεν, κι ἀπ᾽ τὴν ἀνθολογία Νορβηγικῶν μπαλλαντῶν, τοῦ Μάγκνους Μπρόστρουπ Λάντσταντ. Ἐδῶ, στὸ πρόσωπο τῆς ΜΆΡΓΚΙΤ, πρωτοφανερώνεται οὐσιαστικὰ τὸ ἐπανερχόμενο ἰψενικὸ μοτίβο τῆς ἐρωτικὰ ἀπογοητευμένης κ᾽ ἐκδικητικῆς σχεδὸν γυναίκας. Ἠ ἐπαφή του μὲ τὸ ἀρχαιοσκανδιναβικὸ καὶ μεσαιωνικὸ ὑλικὸ θὰ ἐπηρεάσῃ βαθύτατα τὴ συνολική του δημιουργία· ἀκόμα καὶ στὰ πεζολογικά του δράματα ἡ, συχνὰ συγκαλυμμένη, παρουσία τῶν ἀρχαίων μύθων δίνει ἄλλη διάσταση στὰ σκηνικὰ πρόσωπα… Τότε μελετᾷ καὶ τὴν Κόρη τοῦ σερίφη τῆς Καμίλλας Κολλὲττ ποὺ ἡ γραφή της ἐπηρέασε τὴν Ἕνωση τῆς Νεότητας, μιὰ σαρκαστικώτατη κωμῳδία τῶν νορβηγικῶν ἠθῶν.

Σελίδα ἀπὸ τὴν πρώτη ἔκδοση τῆς Γιορτῆς στὸ Σούλχαουγκ.
ερρίκος-ίψεν-η-γιορτή-στο-σούλχαουγκ-ibsen.gr
Ἡ γιορτὴ στὸ Σούλχαουγκ στὴ σειρὰ Ἴψεν.

1856 – Ἐπιτυχία στὴν πρεμιέρα τῆς «Γιορτῆς στὸ Σούλχαουγκ»· ἐργασία στὸν «Ὄλαφ Λίλιεκρανς»· γνωριμία μὲ Σουζάνα Τόρεσεν.

Ἐπιτέλους ἦρθε ἡ πρώτη ἐπιτυχία τοῦ Ἴψεν ἐπὶ σκηνῆς μὲ τὴ Γιορτὴ στὸ Σούλχαουγκ (02/01/1856), ξανά στὸ Μπέργκεν, ποὺ ἀναπτέρωσε τὸ ἠθικό του. Παράλληλα ἐργάστηκε γιὰ τὸν Ὄλαφ Λίλιεκρανς καὶ γνώρισε τὴ μετέπειτα σύζυγό του Σουζάνα Τόρεσεν.

Portrett av Suzannah Ibsen - no-nb digifoto 20150709 00002 bldsa ib1b1003.jpg
Σουζάνα Τόρεσεν. By Creator:J. LeebNational Library of Norway, Public Domain, Link

1857 – Πρεμιέρα «Ὄλαφ Λίλιεκρανς»· πρόσληψη στὸ Νορβηγικὸ Θέατρο τῆς Χριστιανίας.

Ἡ πρεμιέρα τοῦ Ὄλαφ Λίλιεκρανς στὸ Μπέργκεν (02/01/1857) εἶχε μικρή ἐπιτυχία. Σύντομα (11/08/1857) προσλήφθηκε στὸ Νορβηγικὸ Θέατρο τῆς Χριστιανίας ἀποζητῶντας καλύτερες ἐργασιακὲς κ᾽ οἰκονομικὲς συνθῆκες, μά, δυστυχῶς, διαψεύστηκε οἰκτρά.

Alfhild in Olaf Liljekrans.jpg
Σχέδιο γιὰ τὸ κοστούμι τῆς Ἄλφχιλντ ἀπ’ τὸν Ἴψεν. Av Henrik Ibsen – Teatermuseet Hofteater Christiansborg Kbh, Offentlig eiendom, Lenke

1858 – Γάμος μὲ Σουζάνα Τόρεσεν κ’ ἔκδοση τῶν «Πολεμιστῶν στὸ Χέλγκελαντ»

Ἡ ἀναχώρηση τοῦ Ἴψεν ἀπ᾽ τὸ Μπέργκεν θεωρήθηκε ἀνάξια ἀναφορᾶς ἀπὸ τὸν ἐκεῖ Τύπο… Τὸ ἑπόμενο καλοκαίρι (18/06/1858) νυμφεύθηκε τὴ Σουζάνα Τόρεσεν. Τὴν ἴδια περίοδο πρωτοεργάστηκε σὲ πεζολογικὴ ἐκδοχὴ τῶν Πολεμιστῶν στὸ Χέλγκελαντ ποὺ ἀνέβηκαν στὸ Νορβηγικὸ Θέατρο τῆς Χριστιανίας (24/11/1858) κ᾽ ἐκδόθηκαν ἕνα χρόνο ἀργότερα. Ἀκολούθησε προκαταρκτικὴ ἐργασία στοὺς Μνηστῆρες τοῦ θρόνου.

23/12/1859 – Γέννηση τοῦ Σίγκουρντ

Γεννήθηκε ὁ Σίγκουρντ Ἴψεν -μοναδικός του νόμιμος διάδοχος (23/12/1859).

Sigurd Ibsen OB.F06068a.jpg
By Unknown – Oslo Museum: image no. OB.F06068a (Byhistorisk samling), via oslobilder.no., CC BY-SA 3.0, Link

1860-1 – Δύσκολα χρόνια

Ξεκίνησε (1860-1), ἀφήνοντας μὲν ἀνολοκλήρωτο τὸ δρᾶμα Σβάνχιλντ (χαρακτήρας ἀπ᾽ τὴν κατοπινὴ Κωμῳδία τοῦ Ἔρωτα), διατυπώνοντας ὅμως τὰ πρῶτα στιχηρὰ μέρη. Xρόνια φτώχειας κι ἀπόγνωσης ἀκολούθησαν· δεχόταν δημόσιες ἐπιθέσεις γιὰ τὴν καλλιτεχνική του θέση καί, ψυχολογικά, τοῦ ἦταν ἀδύνατο νὰ γράψῃ!

31/12/1862 – «Ἡ κωμῳδία τοῦ Ἔρωτα»

Ὕστερ᾽ ἀπὸ παλινῳδίες ἐκδόθηκε Ἡ Κωμῳδία τοῦ Ἔρωτα μὲ περιωρισμένη ἐπιτυχία (31/12/1862). Γιὰ νὰ τὰ βγάλῃ πέρα, δέχτηκε μικρὴ ὑποτροφία, ὥστε νὰ συλλέξῃ λαϊκὲς μπαλλάντες κ᾽ ἱστορίες ἀπ᾽ τὴ δυτικὴ Νορβηγία. Σὰ νὰ μήν ἔφταναν τὰ προσωπικά του προβλήματα, τὸ Νορβηγικὸ Θέατρο τῆς Χριστιανίας χρεοκόπησε κι ἀκολούθησαν ἀκόμα μεγαλύτερες οἰκονομικὲς δυσκολίες.

Σελίδα ἀπὸ τὴν πρώτη ἔκδοση τῆς Κωμῳδίας τοῦ Ἔρωτα.

Ὀκτώβριος 1863 – «Οἱ μνηστῆρες τοῦ θρόνου»

Τὸν Ὀκτώβριο τοῦ 1863 (1864 στὸ βιβλίο πάνω), κυκλοφόρησαν, σὲ βιβλίο, Οἱ μνηστῆρες τοῦ θρόνου· προσλήφθηκε λογοτεχνικὸς σύμβουλος στὸ Θέατρο τῆς Χριστιανίας (ὄχι τὸ Νορβηγικό), μὲ χαμηλὸ μισθό.

Σελίδα ἀπὸ τὴν πρώτη ἔκδοση τῶν Μνηστῆρων τοῦ θρόνου.

1864 – Ἀναχώρηση ἀπὸ τὴ Νορβηγία

Ἀκολούθησε ἡ πρεμιέρα τῶν Μνηστήρων τοῦ Θρόνου στὸ Θέατρο τῆς Χριστιανίας (17/01/1864). Κατέγραψε σημειώσεις γιὰ τὸν Ἰουλιανὸ τὸν Ἀποστάτη (προστάδιο τοῦ: Αὐτοκράτορας καὶ Γαλιλαῖος, δράματος ποὺ ὁ ἴδιος θεωροῦσε ὡς τὸ σημαντικώτερό του). Καταπιάστηκε καὶ μὲ τὸν Μπρὰντ σὲ μορφὴ μακροῦ ἀφηγηματικοῦ ποιήματος (Ἐπικὸς Μπράντ). Ἐκείνη τὴ χρονιὰ πῆρε μικρὸ κρατικὸ βοήθημα, καὶ μὲ τὴ συμπαράσταση φίλων (κυρίως τοῦ Μπγιέρνσον) ἔφυγε ἀπ᾽ τὴ Νορβηγία, κατευθυνόμενος, μέσῳ Κοπενχάγης, Λύμπεκ, Βερολίνου καὶ Βιέννης, στὴν Ἰταλία, ὅπου ἔμεινε ὥς τὸ 1868, ξεκινῶντας τὴ μεγάλη του περιπλάνηση στὴν Εὐρώπη. Ἔζησε πολύ ἄσχημες στιγμές, ὅταν εἶδε τὴν ἀτίμωση τῶν δανικῶν ὅπλων στὸ Βερολῖνο, μετὰ τὸν Δανοπρωσσικὸ Πόλεμο. Στὰ κατάλοιπα ἐκείνης τῆς περιόδου ἀνευρίσκονται γενικώτερες, ἀσαφεῖς ἀναφορὲς στὴν ἀρχαιοελληνικὴ τραγῳδία.

Militärereignisse im Deutsch-Dänischen Krieg
Von Maximilian Dörrbecker (Chumwa) – Eigenes Werk, using this map by NordNordWest this derivated map by Chumwa, CC BY-SA 3.0, Link

Ἑρρῖκος Ἴψεν -παιδικὰ καὶ νεανικὰ χρόνια (1978, σκην. Κνοὺτ Ἄντερσεν, ὑπότιτλοι Θεοδόσης Ἀγγ. Παπαδημητρόπουλου)

15/03/1866 – «Μπράντ»

Μπρὰντ ἐκδόθηκε ὡς δραματικὸ ποίημα (15/03/1866) -ἡ πρώτη του μεγάλη ἐπιτυχία. Ἐκείνη τὴ χρονιὰ πῆρε, ὕστερ᾽ ἀπὸ πολλές προσπάθειες, ἐτήσιο βοήθημα ἀπ᾽ τὸ Νορβηγικὸ Κοινοβούλιο κ᾽ εἶχε τὴν πρώτη ἐπαφή, μέσῳ ἀλληλογραφίας, μὲ τὸν Γκέοργκ Μπράντες. Ὁ κριτικὸς σύνδεσε τὸ μέχρι τότε ἔργο μὲ τὸν Κίρκεργκωρ. Ὁ Ἴψεν ἀρνήθηκε τὴν ἐπίδραση, διατεινόμενος αὐτόνομη σκέψη· ὁ δραματουργὸς ἐπέμενε πὼς τὸ ἔργο του ξεπηδάει ἀπὸ προσωπικές ἐμπειρίες κι ἀτομική πνευματικὴ ζύμωση.

Σελίδα ἀπὸ τὴν πρώτη ἔκδοση τοῦ Μπράντ.

14/11/1867 – «Πέερ Γκύντ»

Τυπώνεται ὁ Πέερ Γκύντ, τὸ ἕτερο κομβικὸ δραματικὸ ποίημα πλάι στὸν Μπράντ· ὁ Μπράντες ὅμως, ὅπως καὶ πολλοί ἄλλοι κριτικοὶ τῆς ἐποχῆς, δέν κατάλαβε τὸ ρηξικέλευθο τῆς ὅλης προσπάθειας (βλ. H. Ibsen-B. Björnson, MacMillan Co., New York 1899, σελ. 36). Στὴν ἀρχή, κι ὁ ἴδιος ὁ Ἴψεν δέν τὸ προώριζε για τη σκηνή. Ἔμελλε νὰ φανῇ ἕν’ ἀπ’ τὰ θεμέλια τῆς σύγχρονης δραματουργίας καί ὡς πρὸς τὴ θεματολογία του (ἡ συμπάγεια τῆς ἀνθρώπινης συνείδησης -ἡ ἔννοια τοῦ «ἑαυτοῦ») καί ὡς πρὸς τὴν τεχνική του (πρόδρομος τοῦ Stationendrama τοῦ Αὔγουστου Στρίντμπεργκ καὶ τῶν μετέπειτα ἐξπρεσιονιστῶν, ὅπου ἡ ἑνότητα τοῦ ἔργου χαλκεύεται γύρω ἀπ’ τὸν κεντρικὸ χαρακτῆρα).

Σελίδα ἀπὸ τὴν δεύτερη ἔκδοση τοῦ Πέερ Γκύντ (1867 καί αὐτή).

1869 – «Ἡ Ἕνωση τῆς Νεότητας»

Ἡ Ἕνωση τῆς Νεότητας ἐκδόθηκε πραγματοποιῶντας καλές πωλήσεις (φθινόπωρο 1869)· ἀνέβηκε στὴ Χριστιανία μ᾽ ἀντιδράσεις, ἀλλ᾽ ἀποδείχθηκε τελικὰ δημοφιλής. Ὁ Ἴψεν ἀσχολήθηκε κατόπιν μὲ τὸν Αὐτοκράτορα Ἰουλιανό (τὸ δεύτερο μέρος τοῦ: Αὐτοκράτορας καὶ Γαλιλαῖος). Ἀπ᾽ τὸν Ὀκτώβριο ὥς τὸ Δεκέμβριο ταξίδεψε στὴν Αἴγυπτο καὶ τὴ Μέση Ἀνατολή, παριστάμενος στὰ ἐγκαίνια τῆς διώρυγας τοῦ Σουέζ, ὡς ἐπίσημος ἀπεσταλμένος τῆς Νορβηγίας· εἶχε γίνει πιὰ ἐπιτυχημένος συγγραφέας καὶ φρόντισε μὲ τὰ ἔσοδά του ν᾽ ἀλλάξῃ τὴν γκαρνταρόμπα του -ἀκόμα κι ὁ γραφικός του χαρακτήρας μετεβλήθη ἀπ᾽ τὶς καινούργιες συνθῆκες!.. Συγχρόνως δέν στα ματοῦσε νὰ διαβάζῃ τὶς κωμῳδίες τοῦ Λούντβιγκ Χόλμπεργκ μὲ τοὺς παραστρατημένους, στενόμυαλους κι ἀδύναμους στὴ βούληση χαρακτῆρες του, τὶς ἴντριγκες καὶ τρέλλες.

Σελίδα ἀπὸ τὴν πρώτη ἔκδοση τῆς Ἕνωσης τῆς νεότητας.

1870 – Ἐργασία στὸν «Αὐτοκράτορα καὶ Γαλιλαῖο» καὶ στὰ «Στηρίγματα τῆς κοινωνίας»

Τὸ 1870, ὁ Ἑρρῖκος Ἴψεν ξανάπιασε τὸν Αὐτοκράτορα καὶ Γαλιλαῖο, ἐνῷ συνέταξε σημειώσεις, καθὼς καὶ τὸ προσχέδιο τῶν Στηριγμάτων τῆς κοινωνίας.

Illustrirtes Konversations-Lexikon; vergleichendes Nachschlagebuch für den täglichen Gebrauch. Hausschatz für das deutsche Volk und "Orbis pictus" für die studirende Jugend (1870) (14597347370).jpg


By Internet Archive Book Images – Illustriertes Konversations-Lexikon; vergleichendes Nachschlagebuch für den täglichen Gebrauch. Hausschatz für das deutsche Volk und “Orbis pictus” für die studirende Jugend https://www.flickr.com/photos/internetarchivebookimages/14597347370/ Source book page: https://archive.org/stream/illustrirteskonv03leip/illustrirteskonv03leip#page/n7/mode/1up, No restrictions, Link

03/05/1871 – Τελευταῖα λυρικὰ ποιήματα

Ἕνα χρόνο ἀργότερα (03/05/1871) ἐκδόθηκε συλλογὴ τῶν ἐπανεπεξεργασμένων του ποιημάτων. Σ᾽ αὐτή τὴν ἔκδοση χρησιμοποιεῖ γιὰ τελευταία φορὰ τὸ στίχο, περνῶντας ἔπειτα πλήρως στὸν ἐναργῆ καὶ ποιητικῶς ἐπεξεργασμένο πεζὸ λόγο ποὺ θὰ σφραγίσῃ τὴν κατοπινὴ παραγωγή. Συνέχισε ἐντατικὰ τὴν ἐργασία του στὸν Αὐτοκράτορα Ἰουλιανό.

Σελίδα ἀπὸ τὴν πρώτη ἔκδοση τῶν Ποιημάτων.

1872 – Ἐξακτίνωση στὸ ἐξωτερικό

Ἄρχισε ἡ ἐξακτίνωσή του στὸ ἐξωτερικό (1872) -μεταφράστηκαν στὰ Γερμανικὰ τὰ ἔργα: Μπράντ, Οἱ μνηστῆρες τοῦ θρόνου, Ἡ Ἕνωση τῆς Νεότητας. Καταπιάστηκε μὲ τὴν Ἀποστασία τοῦ Καίσαρα (πρῶτο μέρος τοῦ: Αὐτοκράτορας καὶ Γαλιλαῖος).

Σελίδα ἀπὸ τὸ ἔργο Die Kronprätendenten (γερμανικὴ μετάφραση τῶν Μνηστήρων τοῦ θρόνου)

16/10/1873 – «Αὐτοκράτορας καὶ Γαλιλαῖος»

Ἐκδόθηκε ὁ Αὐτοκράτορας καὶ Γαλιλαῖος (16/10/1873), ἐνῷ συμμετεῖχε στὴν ἐπιτροπὴ Τεχνῶν (Παγκόσμια Ἔκθεση τῆς Βιέννης).

Σελίδα ἀπὸ τὴν πρώτη ἔκδοση τοῦ: Αὐτοκράτορας καὶ Γαλιλαῖος.

1874 – Μουσικὴ γιὰ τὸν «Πέερ Γκύντ»

Ἀναθεωρῶντας τὴν ἀρχική του θέση πὼς ὁ Πέερ Γκὺντ εἶναι ποιητικὸ ἀνάγνωσμα μόνο, ζήτησε ἀπ᾽ τὸν Ἔντβαρ Γκρὴγκ νὰ συνθέσῃ τὴ μουσικὴ γιὰ τὴν παράσταση τοῦ ἔργου μὲ τὴν ἀπαιτούμενη δικιά του διασκευή (1874). Ἀπ᾽ τὸν Ἰούλιο ὥς τὸ Σεπτέμβριο ταξίδεψε πάλι στὴ Νορβηγία. Στὸ τέλος τοῦ ἔτους ἐπανεκδόθηκε Ἡ Λαίδη Ἴνγκερ τοῦ Ἔστρωτ.

1875 – Μετακόμιση στὸ Μόναχο

Τὸ 1875, ὁ Ἴψεν ξανασχολήθηκε μὲ Τὰ στηρίγματα τῆς κοινωνίας. Τὸν Ἀπρίλιο μετακόμισε ἀπ᾽ τὴ Δρέσδη στὸ Μόναχο, γιὰ νὰ φροντίσῃ τὴν ἐκπαίδευση τοῦ γιοῦ του Σίγκουρντ. Ἐπανέκδωσε ἀναθεωρημένον τὸν Κατιλίνα.

Ferdinand Finsterlin Mariensäule 1885.jpg


By Ferdinand Finsterlin – https://www.muenchenwiki.de/w/images/6/63/Mariensaeule1885a.jpg, Public Domain, Link

1876 – Ἐπιτυχία στὸ ἐξωτερικό

Ἡ ἐπιτυχία του στὶς ξένες χῶρες συνεχίστηκε· πρωτοπαραστάθηκε ἔργο του ἐκτὸς Νορβηγίας (10/04/1876): Οἱ Πολεμιστὲς στὸ Χέλγκελαντ ἀπ᾽ τὸ Βασιλικὸ Θέατρο τοῦ Μονάχου. Ἀνέβασε κιόλας ὁ πατέρας τῆς σύγχρονης σκηνοθεσίας, Δοῦκας Γεώργιος Β᾽ τοῦ Μάινινγκεν, μὲ τὸ θίασό του, τοὺς Μνηστῆρες τοῦ θρόνου στὸ Βερολῖνο (καλοκαίρι 1876). Διακόπηκε γιὰ κάποιο διάστημα ἡ ἐπεξεργασία σΤὰ στηρίγματα τῆς κοινωνίας.

Georg II. Sachsen-Meiningen.jpg

Δοῦκας Γεώργιος τοῦ Μάινινγκεν
Von Unbekannt – photo, Gemeinfrei, Link